Saklı payı zedelenen mirasçının açacağı tenkis davasında en çok karşılaşılan engel, esasa ilişkin bir eksiklik değil süre itirazıdır. TMK ve HMK uygulamasında sürenin ne zaman işlemeye başladığı, çoğu zaman dosyaya sunulan belgelerle belirlenir.
Sürenin başlangıcı bir olguya bağlıdır
Tenkis davasında süre, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği ana bağlanır. Bu an, ölüm tarihiyle her zaman aynı değildir. Devir işleminin varlığı yıllar sonra öğrenilmiş olabilir. Bu durumda tartışma, öğrenmenin gerçekten ne zaman gerçekleştiği üzerinde yoğunlaşır ve ispat yükü davayı açan tarafa düşer.
Öğrenme anını belgeleyen kayıtlar
- Tapu müdürlüğünden alınan kayıt örneklerinin talep ve teslim tarihleri
- Veraset ilamının alındığı tarih ve buna ilişkin başvuru kayıtları
- Banka hesap dökümü taleplerinin tarihleri
- Diğer mirasçılarla yapılan ve devir işlemlerinden ilk kez söz edilen yazışmalar
- Tereke tespiti veya defter tutulmasına ilişkin başvuru evrakı
Devir işlemlerinin kronolojisi
Tenkis değerlendirmesinde hangi kazandırmaların hesaba katılacağı, işlemlerin niteliğine ve tarihine göre belirlenir. Satış görünümlü devirler, bağış niteliğinde olup olmadığı yönünden incelenir. Bu inceleme için işlem tarihindeki bedel, ödeme kaydı ve tarafların ekonomik durumu birlikte değerlendirilir. Yalnızca tapu kaydına dayanan bir anlatım, bedelin fiilen ödenip ödenmediğini gösteremez.
Uygulama adımları
- Murisin adına kayıtlı taşınmaz ve araçların geçmiş kayıtları geriye dönük olarak çıkarılır.
- Her devir işlemi için tarih, taraf, bedel ve ödeme bilgisi tabloya işlenir.
- Öğrenme anını gösteren belgeler ayrı bir başlıkta toplanır.
- Saklı pay hesabına esas olacak değerleme talepleri dilekçede somutlaştırılır.
- Süre itirazı geleceği varsayılarak yanıt bölümü baştan hazırlanır.
Terekeye ilişkin geçici tedbirler
Dava süreci uzayabildiğinden, tereke unsurlarının korunmasına yönelik talepler baştan düşünülmelidir. Taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesi ihtimali varsa, sicile yönelik talep gecikmeden gündeme getirilmelidir; sonradan yapılan başvurular fiilî durumu değiştirmekte yetersiz kalabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Miras uyuşmazlıklarında aile yapısı, işlem geçmişi ve belgelerin niteliği sonucu belirlediğinden, süre riski taşıyan dosyalarda vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.