Miras dosyalarında üç aylık süre denince akla gelen ilk şey mirasın reddidir. Ancak vasiyetname söz konusu olduğunda aynı dosyada birbirinden bağımsız birkaç takvim aynı anda işler ve bunların karıştırılması, TMK bakımından telafisi olmayan sonuçlar doğurur.
Üç Aylık Süre Neyin Süresidir
Mirasın reddi için öngörülen üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından kural olarak mirasbırakanın ölümünün ve mirasçılık sıfatının öğrenilmesinden, vasiyetname ile atanmış olanlar bakımından ise tasarrufun kendilerine resmen bildirilmesinden itibaren işler. Bu süre vasiyetnameye itiraz etmek için tanınmış bir süre değildir. Vasiyetnamenin iptali ve tenkis istemleri kendi hak düşürücü sürelerine tabidir ve bunlar öğrenme anına ve tasarrufun türüne göre farklı hesaplanır.
Vasiyetnamenin Açılması Aşaması
Vasiyetname, sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere okunur ve örneği tebliğ edilir. İptal istemi bakımından öğrenme anının belirlenmesinde bu tebliğ belirleyici olduğundan, tebligat evrakının saklanması dosyanın temelidir. Açılma işlemi vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin bir karar niteliği taşımaz; bu ayrım gözden kaçtığında mirasçılar itiraz haklarını kullanmadan bekler.
İptal İddiasında Delil Zinciri
- Ehliyetsizlik iddiasında tasarruf tarihine yakın dönemin sağlık kayıtları, reçete ve rapor geçmişi
- El yazılı vasiyetnamede metnin tamamının el yazısı olması, tarih ve imza unsurlarının bulunması
- Resmî vasiyetnamede tanıkların sıfatı ve düzenleme usulüne ilişkin kayıtlar
- İrade sakatlığı iddiasında mirasbırakanla ilgili kişiler arasındaki yazışma ve banka hareketleri
- Tenkis isteminde terekenin tasarruf tarihindeki durumunu gösteren tapu ve hesap dökümleri
Takvimi Kurma Sırası
- Ölüm tarihi, mirasçılık belgesi tarihi ve vasiyetnamenin tebliğ tarihi ayrı ayrı yazılır.
- Terekenin borca batık olma ihtimali varsa ret süresi öncelikli olarak takvime alınır.
- İptal ve tenkis istemleri için öğrenme anı belgelenir; belgesiz öğrenme iddiası zayıf kalır.
- Tereke mallarının elden çıkma riski varsa koruma tedbirleri gecikmeden istenir.
Kapanış
Miras uyuşmazlıklarında en sık görülen kayıp, hakkın bulunmamasından değil sürenin sessizce dolmasından kaynaklanır. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; terekenin yapısı ve vasiyetnamenin şekli süreleri değiştirebileceğinden, elinizdeki belgeleri bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.