Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçıların payını zedelediğinde gündeme gelen tenkis, uygulamada çoğu zaman yanlış dava türüyle veya eksik tereke bilgisiyle açılıyor. Bu rehber, dava türü seçimini ve dosyanın belge omurgasını konu alır.
Tenkis mi, muvazaa mı: iki yolun mantığı farklıdır
Tenkis, geçerli bir kazandırmanın saklı payı aşan kısmının indirilmesini amaçlar. Muris muvazaası iddiası ise işlemin görünürde satış, gerçekte bağış olduğu ve bu nedenle geçersiz sayılması gerektiği esasına dayanır. TMK çerçevesinde ikisi farklı sonuç doğurur: birinde kazandırma ayakta kalır ve sadece kısmen indirilir, diğerinde tapu iptali ve tescil sonucu doğabilir. Dava türü seçimi, elinizdeki delilin hangi anlatımı taşıdığına göre yapılmalıdır.
Saklı pay hesabı çıkarılmadan açılan davanın zayıflığı
Tenkis talebinin ölçülebilir olması gerekir. Bunun için terekenin ölüm anındaki durumu, denkleştirmeye tabi kazandırmalar ve mirasçıların yasal payları bir tabloda toplanmalıdır. Hesap yapılmadan yazılan dilekçe, karşı tarafın itirazlarına açık kalır ve yargılama boyunca sürekli ıslah ihtiyacı doğurur.
Dava öncesi toplanacak kayıtlar
- Veraset ilamı ve nüfus kayıt örneğiyle mirasçılık zincirinin belirlenmesi
- Miras bırakana ait tapu, araç ve şirket pay kayıtlarının geriye dönük dökümü
- Devir tarihlerindeki emlak değeri ile senette yazan bedelin karşılaştırılması
- Banka hesap hareketleri ve bedelin gerçekten el değiştirip değiştirmediği
- Varsa vasiyetname, ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve düzenleme senetleri
Süre baskısını hafife almayın
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık ve her hâlde işleyen on yıllık hak düşürücü sürelere tabidir. Buna karşılık muris muvazaasına dayalı talepler bu sürelere bağlı değildir. Öğrenme anını gösteren delil zayıfsa, süre tartışması davanın esastan incelenmesini dahi engelleyebilir; bu nedenle öğrenmeye ilişkin belge ve yazışmalar ayrı bir klasörde tutulmalıdır.
Terditli talep ve yargılama içi düzeltme
Delil durumu belirsizse, HMK kuralları çerçevesinde talebin kademeli kurulması ve toplanan delillere göre bedele ilişkin kalemin sonradan netleştirilmesi düşünülebilir. Bilirkişi raporundan sonra hesabın değişmesi olağandır; bu ihtimale göre itiraz dilekçesinin taslağı önceden hazırlanmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşır; tereke yapısı ve kazandırmaların niteliği her dosyada farklıdır. Miras uyuşmazlığınızda adım atmadan önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.