Birden fazla mirasçının bulunduğu terekede mallar üzerinde başlangıçta elbirliği mülkiyeti doğar; hiçbir mirasçı payını tek başına serbestçe kullanamaz. Bu ortaklığın sona erdirilmesi sırasında saklı pay (mahfuz pay) dengesinin gözetilmesi gerekir. TMK miras paylaşımını, HMK ise yargılama ve ispat usulünü düzenler. Bu rehber, terekede ortaklığın giderilmesini saklı pay boyutuyla birlikte ele alır.
Paylaşımın İki Boyutu
Miras paylaşımı yalnızca malların bölüştürülmesinden ibaret değildir; miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar da hesaba katılabilir. Bir mirasçının önceden aldığı değerlerin paylaşımda denkleştirilmesi (iadesi) gündeme gelebilir. Bu nedenle paylaşım, yalnızca güncel terekeyi değil, geçmiş kazandırmaları da kapsayan bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Saklı Payla İlişki
Miras bırakanın kimi tasarrufları, saklı paylı mirasçıların asgari payını zedeleyebilir. Böyle bir durumda paylaşım, saklı payın korunmasını gözeten hesapla birlikte yürütülür. Ortaklığın giderilmesi talebiyle saklı pay iddiaları çoğu zaman iç içe geçtiğinden, hangi talebin hangi çerçevede ileri sürüleceği baştan planlanmalıdır.
Belgelendirilmesi Gerekenler
- Terekedeki taşınmaz, taşınır ve alacakların dökümü
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devir ve bağışlar
- Mirasçıların pay oranlarını gösteren belgeler
- Önceki kazandırmaların tarih ve değerini gösteren kayıtlar
Süreç Nasıl İlerler
- Terekenin ve önceki kazandırmaların kapsamı çıkarılır.
- Elbirliği mülkiyeti gerekirse paylı mülkiyete çevrilir.
- Saklı pay dengesi gözetilerek taksim veya satış değerlendirilir.
- Anlaşmalı paylaşım ihtimali her aşamada korunur.
Terekede ortaklığın giderilmesi ile saklı pay hesabı birlikte yürütüldüğünde sonuç karmaşıklaşabilir. Kendi miras dosyanızda taleplerin sırasını ve kapsamını doğru kurmak için miras hukuku alanında destek almanız yerinde olur.