Mirasçılar arasında paylaşılamayan tereke, çoğu zaman yıllar sonra gündeme gelir. O noktada sorulan ilk soru şudur: geç kalınmış mıdır? Miras hukukunda bazı talepler süre sınırı tanımazken bazıları kısa hak düşürücü sürelere bağlıdır ve ikisinin ayrımı, hangi mahkemeye gidileceğiyle birlikte dosyanın kaderini belirler.
Elbirliği Mülkiyeti ve Paylaşma İsteği
Miras açıldığında tereke, mirasçılar arasında elbirliği mülkiyetine tabi olur. TMK sisteminde bu ortaklığa her zaman son verilmesi istenebilir; paylaşma isteme hakkı kural olarak zamanaşımına uğramaz. Bu nedenle üzerinden uzun yıllar geçmiş olması tek başına engel değildir. Ancak elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete çevrilmeden yürütülecek işlemler tüm mirasçıların birlikte hareketini gerektirdiğinden, önce bu dönüşümün mü yoksa doğrudan ortaklığın giderilmesinin mi isteneceği belirlenmelidir.
Yetkide İki Farklı Ölçü
Miras hukukundan doğan davalar bakımından genel ölçü, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir ve terekenin paylaşılmasına ilişkin istemler bu yer bakımından kesin yetki kuralına tabidir. Buna karşılık taşınmazın aynına ilişkin ortaklığın giderilmesi isteminde taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi öne çıkar. Terekede birden çok ilde taşınmaz varsa dilekçenin bu ayrım gözetilerek kurulması, sonradan verilecek yetkisizlik kararlarını önler. Görev bakımından ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesine aittir.
Süreye Tabi Olan ve Olmayan Talepler
- Mirasın reddi, yasada öngörülen üç aylık süreye bağlıdır ve bu süre kaçırıldığında ret hakkı düşer
- Saklı payın zedelendiği hâllerde tenkis istemi, öğrenmeden itibaren işleyen bir yıllık ve her hâlde on yıllık süreye tabidir
- Mirasbırakanın devri gizlemek amacıyla yaptığı işlemlere dayanan muvazaa iddiası süreyle sınırlanmaz
- Mirasçılık belgesinin gerçeği yansıtmadığı iddiası her zaman ileri sürülebilir
- Terekedeki taşınmazı tek başına kullanan mirasçıya karşı ecrimisil talebi, geriye dönük olarak sınırlı bir dönemi kapsar
Dosyayı Açmadan Önce Toplanacaklar
Uygulamada eksik belge yüzünden kaybedilen süre, hukuki tartışmadan daha fazladır. Mirasçılık belgesi, tapu kayıtları ve tapu tahsis belgeleri, varsa vasiyetname ve açılma tutanağı, banka hesap dökümleri ile terekeye ait borç kayıtları bir arada toplanmalıdır. Sağlığında yapılmış devirler varsa tapu müdürlüğünden akit tablolarının istenmesi, hem tenkis hem muvazaa değerlendirmesi için gereklidir. HMK usulü çerçevesinde delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi zorunlu olduğundan, bu toplama işi dava açıldıktan sonraya bırakılmamalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; mirasbırakanın ölüm tarihi, mirasçıların sıfatı ve terekedeki malvarlığının yapısı her dosyada farklı bir yol haritası gerektirir. Süreye tabi bir talebiniz olabileceğini düşünüyorsanız gecikmeden hukuki destek almanız yerinde olur.