Reddi miras, mirasçının terekedeki borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaktan kurtulmasını sağlayan iradi bir işlemdir. TMK, mirasın reddini belirli bir süreye bağlarken, HMK bu talebin görüleceği usulü düzenler. Sürenin kaçırılması, mirasın kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur.
Gerçek Red ile Hükmen Reddin Farkı
İki farklı red kurumu vardır. Gerçek reddi mirasta mirasçı, süresi içinde sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunur. Terekenin borca batık olduğu açıksa, mirasçı ayrıca beyanda bulunmasa dahi mirasın hükmen reddedilmiş sayılmasını tespit ettirebilir. Bu ikinci yol, süre geçtikten sonra da alacaklı takibine karşı ileri sürülebilmesi bakımından önemlidir.
Süre ve Başlangıcı
Red süresi kural olarak mirasçının, miras bırakanın ölümünü ve mirasçı olduğunu öğrenmesiyle işlemeye başlar. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; durmaz ve kesilmez. Küçük ve kısıtlılar bakımından ise sürenin işleyişi ayrı değerlendirilir.
Reddin Sonuçları
- Reddeden mirasçı, mirasçılık sıfatını geçmişe etkili biçimde kaybeder.
- Onun payı, sanki o kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi altsoyuna veya diğer mirasçılara geçer.
- Bu nedenle red kararı verilirken alt kuşaktaki kişilerin de red hakkı gözetilmelidir.
Alacaklıları Zarara Sokan Red
Mirası reddeden borçlu mirasçının bu işlemle kendi alacaklılarını zarara uğratması halinde, alacaklılara belirli koşullarla dava hakkı tanınır. Bu nedenle red kararı, kişinin kendi mali durumu da düşünülerek verilmelidir.
Görevli Mahkeme ve Yetki
Reddi miras beyanı ve tespit davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür; yetki genellikle miras bırakanın son yerleşim yerine göre belirlenir. Yanlış mahkemeye başvuru süreyi tehlikeye atmaz ama gecikmeye yol açar.
Terekenin aktif-pasif dengesi her olayda farklıdır. Borca batıklık her zaman ilk bakışta görülmediğinden, mirasçının karar vermeden önce tereke durumunu bir hukukçuyla incelemesi yerinde olur.