Miras bırakanın ölümüyle birlikte terekedeki borçlar da mirasçılara geçer. TMK, mirasçıya reddetme imkânı tanır; ancak bu hak, kanunda öngörülen ve kural olarak üç ay olan süre içinde kullanılmadığında sona erer. Bu rehber, reddi miras kararının süresi ile başvurulacak dava veya işlem türü arasındaki bağı ele alır.
Sürenin Başlangıcı Herkes İçin Aynı Değildir
Yasal mirasçılar bakımından süre, kural olarak mirasçı olduklarını ve ölümü öğrendikleri andan itibaren işlemeye başlar. Atanmış mirasçılarda ise ölüme bağlı tasarrufun bildirildiği an esas alınır. Bu ayrım, aynı tereke üzerinde farklı mirasçılar için farklı bitiş tarihleri doğurabilir; bu nedenle her mirasçı için ayrı bir takvim satırı tutulmalıdır.
Hangi Yol: Ret Beyanı mı, Dava mı
Uygulamada sıkça karıştırılan üç ayrı yol vardır ve her birinin usulü farklıdır.
- Gerçek ret: süresi içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan sözlü veya yazılı beyan.
- Hükmen ret: terekenin borca batık olduğunun tespiti amacıyla açılan dava.
- Mirasın hükmen reddedilmiş sayılmasına rağmen alacaklı takibi hâlinde başvurulacak menfi tespit yolu.
Sürenin kaçırıldığı hâllerde ilk yol kapanır; ancak terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse hükmen ret imkânı gündeme gelebilir. Bu iki yolun şartları aynı olmadığından, hangisine dayanıldığının dilekçede açıkça belirtilmesi gerekir.
Tereke İşlemlerinden Kaçınmak
Reddetme hakkı, mirasçı gibi davranan işlemlerle kaybedilebilir. Terekeye ait taşınmazın kiraya verilmesi, banka hesabından tasarrufta bulunulması veya tereke mallarının satılması, ret iradesiyle bağdaşmayan davranışlar olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle karar verilinceye kadar terekeye ilişkin işlemlerden kaçınılmalı, zorunlu koruma tedbirleri dışına çıkılmamalıdır.
Karar Öncesi Kontrol Sırası
- Ölüm tarihi ve öğrenme tarihi ayrı ayrı kaydedilir.
- Terekedeki aktif ve pasif kalemlerin dökümü çıkarılır.
- Bankalar, tapu ve icra dosyaları bakımından araştırma yapılır.
- Gerekirse terekenin resmî defterinin tutulması talebi değerlendirilir.
- Karar verildikten sonra başvuru vakit geçirilmeden yapılır.
Reddi miras, geri alınması güç bir karardır; aynı şekilde süresinde kullanılmaması da geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurur. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; terekedeki kalemler ve mirasçıların konumu tabloyu değiştirebileceğinden, karar verilmeden önce hukuki destek alınması yerinde olur.