Tenkis, saklı payı zedelenen mirasçının tasarrufun sınırı aşan kısmının indirilmesini istemesidir. Uygulamada dosyaların zayıf kalmasının başlıca nedeni, iddianın hesap yapılmadan ileri sürülmesi ve mirasla ilgili farklı sürelerin birbirine karıştırılmasıdır. Aşağıdaki başlıklar TMK ve HMK ekseninde tenkis dosyasının delil kurgusunu ele alır.
Tenkis Bir Hesap İşidir
Tenkis talebi, mirasbırakanın ölüm tarihindeki terekesi üzerinden yapılan bir hesaplamaya dayanır. Sağlararası kazandırmalar bu hesaba dahil edilir ve saklı payın ne kadarının zedelendiği ortaya konur. Bu nedenle dilekçe, soyut bir haksızlık anlatımı yerine, hangi kazandırmanın hangi değerle hesaba katılacağını gösteren bir tabloya dayanmalıdır.
Terekeyi Belgeleyen Kaynaklar
Tenkis dosyasında delil, çoğunlukla kurum kayıtlarından toplanır:
- Veraset ilamı ve nüfus kayıt örneği ile mirasçılık zincirinin gösterilmesi
- Mirasbırakana ait taşınmazların tapu ve devir kayıtları, devir tarihleri ve bedelleri
- Banka hesap hareketleri, kiralık kasa ve ortaklık kayıtları
- Vasiyetname, ölüme bağlı tasarruf veya bağış belgeleri
- Devredilen malın devir tarihindeki ve ölüm tarihindeki değerine ilişkin veriler
Üç Aylık Süre Hangi Konuya Aittir
Uygulamada en sık yapılan hata, mirasın reddi için öngörülen üç aylık sürenin tenkis talebi için de geçerli sanılmasıdır. Mirasın reddi ayrı bir kurumdur ve kendi kısa süresine tabidir. Tenkis ise saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık, her hâlde tasarrufun açılmasından itibaren işleyen on yıllık hak düşürücü süreye bağlıdır. Bu ayrım kurulmadığında, henüz açılmamış bir dava süresi dolmuş sayılabilir.
Değer Tespiti ve Zamanlama
Değer uyuşmazlığı tenkis dosyalarının merkezinde yer alır ve teknik inceleme gerektirir. Süreç şu sırayla planlanabilir:
- Ölüm tarihi ile her kazandırmanın tarihi bir zaman çizelgesine yerleştirilir.
- Kayıt temini gereken kurumlar listelenir ve talepler eşzamanlı yapılır.
- Değer tespiti gerektiren kalemler için teknik inceleme talebi dilekçeyle birlikte sunulur.
- Diğer mirasçıların karşı taleplerine karşı ayrı bir savunma notu hazırlanır.
Kapanış Notu
Miras uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen unsur, iddianın gücünden çok kayıtların eksiksizliğidir. Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; tereke yapısı, mirasçı sayısı ve tasarrufların türü sonucu değiştirebileceğinden, talebinizi ileri sürmeden önce dosyanıza özgü bir inceleme yaptırmanız önerilir.