Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında doğan elbirliği mülkiyeti, çoğu ailede yıllarca çözülmeden bekler. Oysa ortaklığın giderilmesi talebinden önce yapılması gereken işler vardır: terekenin kapsamı bilinmeden yapılan paylaşım görüşmeleri sonuç vermez. TMK ve HMK ekseninde miras paylaşımı, bir tablo çıkarma işidir ve bu tablo tamamlanmadan hangi davanın açılacağı da belirlenemez.
Önce Envanter, Sonra Paylaşım
Mirasçılık belgesi alındıktan sonra taşınmazlar için tapu kayıtları, araçlar için trafik tescil kayıtları, banka hesapları ve ortaklık payları için ilgili kurum kayıtları talep edilir. Borçların da envantere dahil edilmesi gerekir; aktifi bilinip pasifi bilinmeyen bir tereke, mirasçıyı beklemediği bir yükümlülükle karşı karşıya bırakabilir. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, resmi defter tutulması talebi ayrıca değerlendirilmelidir.
Miras Bırakanın Sağlığındaki Devirler
Sağlığında yapılan taşınmaz devirlerinin mirastan mal kaçırma amacı taşıdığı iddia ediliyorsa, tartışma satış görünümlü işlemin gerçek iradesi üzerinde yoğunlaşır. Bu iddiada devir tarihindeki bedel ile gerçek değer arasındaki fark, devralanın ödeme gücü, miras bırakanın o tarihteki ihtiyaç durumu ve taraflar arasındaki ilişki birlikte değerlendirilir. Banka kayıtları, satış bedelinin fiilen ödenip ödenmediğini gösteren en somut veridir.
Sürelerin Takvimi
Miras hukukunda sürelerin bir kısmı hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında esasa girilmesini engeller. Mirasın reddi, ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenilmesinden itibaren işleyen üç aylık süreye bağlıdır. Saklı pay ihlal edildiğinde açılacak tenkis talebi de öğrenmeye bağlı kısa bir süreye tabidir. Bu nedenle ölüm tarihi, öğrenme tarihi ve devir tarihleri aynı çizelgede tutulmalı; terekeye ilişkin işlemler bu takvim gözetilerek sıralanmalıdır.
Paylaşma Davası mı, Satış Yoluyla Sonlandırma mı?
Mirasçılar aynen paylaşma konusunda anlaşabiliyorsa, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi ve ardından yapılacak taksim genellikle daha hızlı ilerler. Anlaşma sağlanamıyorsa satış yoluyla ortaklığın giderilmesi gündeme gelir; bu yolda taşınmazın açık artırmayla satılması söz konusu olduğundan, bedelin piyasa değerinin altında kalma ihtimali gerçekçi biçimde hesaba katılmalıdır. Tercih, mirasçıların sayısı ve taşınmazın bölünebilirliğiyle doğrudan bağlantılıdır.
Yukarıdakiler yol gösterici genel bilgilerdir. Her terekenin kendine özgü yapısı olduğundan, özellikle ret ve tenkis sürelerini kaçırmamak için dosyanızı erken aşamada hukukçuyla paylaşmanız önerilir.