Tenkis davası, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalarla saklı pay sahibi mirasçıların haklarının zedelendiği hallerde gündeme gelir. Uygulamada dosyaların önemli bir kısmı esasa girilmeden süre tartışmasında sonuçlanır. TMK ve HMK ekseninde, tenkis talebinde sürenin ne zaman işlemeye başladığını ve saklı pay hesabının hangi belgelerle kurulacağını ele alıyoruz.
Sürenin Başlangıcı Neden Tartışmalı
Tenkis talebinde süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine ve mirasın açılmasına bağlı olarak işler. Buradaki kritik nokta, öğrenmenin ne zaman gerçekleştiğinin somut olarak gösterilmesidir. Mirasçının kazandırmadan haberdar olduğu tarihe işaret eden her belge, karşı tarafın süre def'ine karşı savunmanın temelini oluşturur. Tapu kaydının alındığı tarih, veraset belgesinin tarihi ve tarafların yazışmaları bu bakımdan önem taşır. Süreye ilişkin yıl hesapları kanunun yürürlükteki metninden doğrulanmalıdır.
Muris Muvazaası ile Tenkis Aynı Şey Değil
İki talep sık sık karıştırılır ancak temelleri farklıdır. Muvazaa iddiasında işlemin görünürdeki niteliğinin gerçeği yansıtmadığı ileri sürülür ve bu talep zamanaşımına tabi değildir. Tenkiste ise kazandırmanın geçerliliği tartışılmaz; yalnızca saklı payı aşan kısmın indirilmesi istenir ve süreye tabidir. Dilekçede bu iki talep kademeli olarak ileri sürülecekse, her birinin gerekçesi ayrı ayrı kurulmalıdır.
Saklı Pay Hesabı için Toplanacak Belgeler
- Mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla terekeye dâhil tüm taşınır ve taşınmaz kayıtları
- Sağlığında yapılan devirlere ilişkin tapu ve akit tablosu örnekleri
- Banka hesap hareketleri ve varsa şirket pay devir kayıtları
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunuyorsa açılış tutanağı
- Kazandırmanın karşılıksız olduğunu ya da denkleştirmeye tabi olduğunu gösteren kayıtlar
Def'i Olarak İleri Sürme İmkânı
Tenkis talebi her zaman dava yoluyla ileri sürülmez. Saklı payı zedeleyen kazandırmaya dayanılarak mirasçıya karşı bir talep yöneltildiğinde, tenkis def'i olarak da ileri sürülebilir. Bu imkân, dava açma süresi geçtiği düşünülen dosyalarda önemli bir savunma alanı yaratır; bu nedenle süre tartışmasında yalnızca dava yolu üzerinden değerlendirme yapmak eksik kalır.
Dosyayı Kurarken Sık Yapılan Hatalar
- Terekenin tamamı yerine yalnızca uyuşmazlık konusu taşınmazın incelenmesi
- Kazandırmanın tarihini belgeleyecek kayıtların toplanmaması
- Diğer mirasçıların durumunun hesaba katılmaması
- Talebin miktar olarak belirsiz bırakılması
- Bilirkişi incelemesinin kapsamının dilekçede tanımlanmaması
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Terekenin yapısı, kazandırmanın niteliği ve mirasçıların konumu sonucu esaslı biçimde etkileyebileceğinden, talep ileri sürülmeden önce dosyanın hukuki değerlendirmeye tabi tutulması gerekir.