Saklı paylı mirasçının payına yapılan tecavüz tenkis davası ile giderilir. TMK ve HMK çerçevesinde bu davanın en hassas yönü, sürelerin çoğu zaman ölüm anından değil öğrenme anından işlemeye başlaması ve tereke sürecindeki kısa süreli işlemlerin bu takvimi etkilemesidir.
Tereke Aşamasındaki Kısa Süreler
Mirasın reddi için kanunda öngörülen süre üç aydır ve mirasçı sıfatının öğrenilmesinden itibaren işler. Terekenin borca batık olup olmadığı bu süre içinde değerlendirilmelidir. Defter tutma talebi de benzer biçimde kısa süreye bağlıdır. Reddedilen bir miras tenkis talebini de doğrudan etkileyeceğinden, iki karar birlikte alınmalıdır.
Tenkis Süresinin Başlangıcı
Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen süreye tabidir; ayrıca vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren işleyen daha uzun bir süre öngörülmüştür. Bu ikili yapı nedeniyle dosyada iki tarih ayrı ayrı belgelenmelidir: tasarrufun öğrenildiği an ve mirasın açıldığı an.
Hesabın Kurulması
- Terekenin ölüm anındaki net değeri çıkarılır.
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalar hesaba eklenir.
- Saklı pay oranları mirasçı sıfatına göre belirlenir.
- Tasarruf edilebilir kısım hesaplanır ve aşan miktar tespit edilir.
- Tenkise tabi kazandırmalar kanunda öngörülen sıraya göre indirilir.
Muvazaa mı, Tenkis mi?
Devrin gerçekte bağış olduğu ancak satış gibi gösterildiği iddiası ile saklı payın aşıldığı iddiası aynı şey değildir. Muris muvazaası iddiası mirasçılar bakımından süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilirken, tenkis süreye tabidir. İki talebin kademeli biçimde kurulması, birinin reddi hâlinde diğerinin ayakta kalmasını sağlar.
Delil Hazırlığı
- Veraset belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Tapu kayıt tarihçesi ile harç ve banka kayıtları
- Devir tarihindeki değere ilişkin belgeler
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi örneği
- Murisin sağlık ve gelir durumuna ilişkin kayıtlar
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; saklı pay hesabı mirasçı sayısına ve kazandırmaların niteliğine göre değiştiğinden, süre işlemeye başlamadan hukuki destek almanız yerinde olur.