Miras dosyalarında en sık karışan iki kavram, mirasın reddi için tanınan üç aylık süre ile vasiyetnamenin iptaline ilişkin dava süresidir. Bunlar farklı hukuki sonuçlara yönelen, farklı mercilere yapılan ve farklı anlarda başlayan iki ayrı yoldur. Karıştırıldıklarında hem terekedeki borçlardan sorumluluk hem de iptal hakkı bakımından geri dönüşü olmayan sonuçlar doğar.
Üç Aylık Süre Neyin Süresidir
TMK uyarınca yasal mirasçılar, mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddedebilir. Vasiyetname yoluyla atanmış mirasçılar bakımından ise sürenin başlangıcı, atamanın kendilerine resmen bildirildiği tarihe bağlanır. Bu süre hak düşürücüdür; geçirildiğinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa süre içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü ret beyanında bulunulması gerekir.
Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği
- Vasiyetname, ele geçtiği andan itibaren gecikmeksizin sulh hukuk mahkemesine teslim edilir.
- Mahkeme vasiyetnameyi açar ve ilgililere okur ya da içeriğini bildirir.
- Vasiyetname ilgililere tebliğ edilir; bu tebliğ, sonraki tüm sürelerin başlangıç noktasıdır.
- İtiraz edilmezse vasiyet alacaklısına veya atanmış mirasçıya belge verilebilir.
- Tebliğ tarihleri ve tebligat parçaları dosyada ayrı bir başlık altında saklanır.
İptal, Tenkis ve İade Taleplerini Ayırmak
- İptal: vasiyetnamenin ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekle aykırılık veya hukuka ve ahlaka aykırı koşul içermesi sebebiyle geçersizliğini ileri sürer.
- Tenkis: vasiyetname geçerli olsa dahi saklı payı zedelenen mirasçının payını tamamlamasını sağlar.
- İade: terekeden yapılmış bazı kazandırmaların geri verilmesine yöneliktir.
İptal ve tenkis davaları, öğrenme tarihine bağlanan hak düşürücü sürelere tabidir; bu nedenle vasiyetnamenin tebliğ tarihi, davanın kaderini belirleyen tek tarih olabilir.
Delil Hazırlığı
Ehliyetsizlik iddiasında hastane kayıtları, reçeteler, bakım raporları ve mirasbırakanı düzenli gören kişilerin beyanları belirleyicidir. El yazılı vasiyetnamelerde yazının ve imzanın aidiyeti, resmî vasiyetnamelerde ise tanıkların durumu ve düzenleme usulü tartışılır. Bu belgelerin dava açılmadan önce toplanması, kısa sürelerin verdiği baskıyı azaltır.
Bilgilendirme
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Vasiyetnamenin türü, mirasçıların sıfatı ve öğrenme tarihleri değiştikçe sonuç da değişeceğinden, ret veya iptal kararı vermeden önce hukuki destek almanız uygun olur.