Miras açıldığında mirasçıların önünde birbirini etkileyen iki karar bulunur: mirası kabul edip etmemek ve terekedeki ortaklığı nasıl sona erdirmek. TMK ve HMK ekseninde bu rehber, üç aylık ret süresinden paylaşma davasına uzanan zinciri, süre kayıplarını önleyecek bir sıra ile ele alır.
Üç aylık süre nereden başlar?
Mirasın reddi süresi üç aydır. Bu süre yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispatlanmadıkça mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Süre hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Ret beyanı, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır ve kayda geçirilir.
Ret ile hükmen ret farkı
Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. Bu durumda üç aylık süre işlememekle birlikte, alacaklıların takibi hâlinde mirasçıların terekenin borca batık olduğunu ileri sürmesi gerekir. Uygulamada tercih edilen yol, süre içinde açık ret beyanında bulunarak tartışmayı baştan kapatmaktır.
Elbirliği mülkiyetinden paylaşmaya
- Terekedeki mallar üzerinde mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar; tek başına tasarruf mümkün değildir.
- Mirasçılar anlaşarak paylaşma sözleşmesi yapabilir; taşınmazlar için şekil şartı aranır.
- Anlaşma sağlanamazsa paylaşma davası açılır ve tüm mirasçıların davada yer alması gerekir.
- Talep hâlinde elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi istenebilir; bu, sonraki adımları kolaylaştırır.
Mirasçılık belgesi ve tereke tespiti
- Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır.
- Tapu, banka, araç ve şirket payı kayıtları için tereke tespiti talep edilebilir.
- Terekenin korunması amacıyla tedbir ve defter tutulması istenebilir.
- Saklı pay ve tenkis tartışması varsa, ilgili sürelerin ayrı takvimde izlenmesi gerekir.
Kapanış
Yukarıdaki bilgiler genel bir yol haritası sunar. Mirasbırakanın malvarlığı yapısı, borç durumu ve varsa ölüme bağlı tasarruflar tabloyu değiştirebileceğinden, ret süresi dolmadan bir hukukçuyla görüşmeniz önemlidir.