Mirasçılık belgesi, tereke üzerindeki hemen her işlemin ön koşuludur. Buna rağmen uygulamada en sık karşılaşılan sorun, belgenin nereden alınacağı değil; belge alındıktan sonra açılacak davanın türünün yanlış seçilmesidir. Yanlış dava türü hem zaman hem de süre kaybı yaratır, çünkü bazı talepler süresizken bazıları kısa sürelere bağlıdır.
Noter mi, Sulh Hukuk Mahkemesi mi
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden de alınabilir. Ancak nüfus kayıtlarından mirasçılık durumunun anlaşılamadığı, yabancılık unsuru bulunduğu, soybağının tartışmalı olduğu veya mirasçılığın tanık ya da başka delillerle ortaya konulması gereken hallerde belge sulh hukuk mahkemesinden istenir. TMK ve HMK ekseninde yürüyen bu talep çekişmesiz yargı işidir; ilgililerin duruma göre dinlenmesi gerekebilir.
Belgenin Aksinin İspatı ve İptali
Mirasçılık belgesi kesin hüküm oluşturmaz; aksi ispatlanana kadar geçerli sayılan bir karinedir. Hatalı düzenlendiği düşünülüyorsa iptali veya yeni belge verilmesi istenebilir ve bu talep bir hak düşürücü süreye bağlanmamıştır. Buna karşılık miras payına ilişkin maddi taleplerin kendi süreleri vardır; belge iptali beklenirken bu sürelerin işlemeye devam ettiği gözden kaçırılmamalıdır.
Sık Karıştırılan Dava Türleri
- Tenkis davası: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen kısa süreye ve her halde daha uzun bir üst süreye tabidir.
- Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil: mirasbırakanın gerçek iradesinin gizlendiği iddiasına dayanır, süre sınırlamasına bağlı değildir.
- Miras sebebiyle istihkak: terekeyi elinde bulundurana karşı açılır ve kendi süresi vardır.
- Terekenin tespiti ve ortaklığın giderilmesi: paylaşım öncesi envanteri netleştirmeye yarar.
Reddi Miras ile Zamanlama İlişkisi
Mirasın gerçek reddi için tanınan üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten işler. Veraset ilamının geç alınması bu süreyi durdurmaz. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, belge işlemleriyle uğraşırken red süresinin kaçırılmaması için ayrı bir takvim tutulmalıdır.
Delil Dosyasının Omurgası
Nüfus kayıt örneği ve aile kütüğü kayıtları temel belgelerdir. Yurt dışında düzenlenmiş ölüm veya evlilik belgelerinde apostil ya da konsolosluk onayı ile yeminli tercüme aranır. Evlilik dışı doğum, evlat edinme veya isim değişikliği gibi durumlarda ilgili mahkeme kararlarının da dosyaya eklenmesi gerekir. Soybağı tartışmalıysa teknik inceleme talebi baştan yapılmalıdır; sürecin sonunda gündeme getirilmesi dosyayı gereksiz yere uzatır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Tereke yapısı, mirasçı sayısı ve yapılmış devirler tabloyu tümüyle değiştirebileceğinden, dava türünü seçmeden önce bir hukukçuyla görüşmeniz önerilir.