Miras bırakanın ölümünden sonra mirasçının önünde iki ayrı yol vardır: terekeyi reddetmek ya da payına yönelik ihlalleri dava etmek. Reddi miras ile saklı payın korunması talepleri farklı sürelere tabidir ve TMK ile HMK çerçevesinde birbirini dışlayabilir; bu nedenle karar verilmeden önce terekenin fotoğrafı çekilmelidir.
Üç Aylık Süre ve Başlangıcı
Yasal mirasçılar için ret süresi, kural olarak mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Atanmış mirasçılarda ise tasarrufun kendilerine bildirildiği tarih esas alınır. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Terekenin borca batık olduğu açıksa, ayrıca hükmen ret imkânı gündeme gelebilir; ancak bu yolun koşulları farklıdır ve süreye güvenerek beklemek risklidir.
Karar öncesi toplanacak bilgiler
- Tapu ve trafik kayıtlarından mal varlığı dökümü
- Bankalardaki hesap ve kredi bilgileri
- Aleyhe yürütülen icra takiplerinin dosya listesi
- Kefalet ve senet gibi süregelen borç kaynakları
- Vergi ve prim borçlarına ilişkin kayıtlar
Saklı Pay İhlalinin İspatı
Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler, saklı paylı mirasçının payını zedeleyebilir. Bu durumda tenkis talebi gündeme gelir ve kanunda öngörülen kısa ve uzun süreler birlikte işler: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde belirli bir üst süre. Muvazaa iddiası ileri sürülüyorsa, devrin görünürdeki bedelinin gerçek olmadığını gösteren kayıtlar önem kazanır: banka hareketleri, devir tarihindeki emsal değerler, devralanın ödeme gücü ve ailevi ilişkiler.
Yolların Birbirini Etkilemesi
- Mirası reddeden mirasçı, kural olarak tereke üzerindeki taleplerini de kaybeder; ret kararı geri alınamaz.
- Terekeye ilişkin tasarrufta bulunmak, ret hakkının düşmesi sonucunu doğurabilir; bu nedenle üç ay içinde hesaplara dokunulmamalıdır.
- Mirasın resmî defterinin tutulması istenerek borç tablosu netleştirilebilir; bu talep için de süre işler.
- Bir mirasçının reddi diğer mirasçıların payını etkileyeceğinden, aile içinde ortak bir plan yapılması yararlıdır.
Belge Toplarken Dikkat
Mirasçılık belgesi olmadan pek çok kuruma erişim sağlanamaz; bu nedenle ilk adım genellikle bu belgenin alınmasıdır. Ancak belgeyi almak, mirası kabul anlamına gelmez. Bu ayrımın bilinmesi, süre içinde bilgi toplanmasını mümkün kılar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tereke yapınıza özel bir değerlendirme içermez. Üç aylık sürenin katı işleyişi nedeniyle, ölümü öğrendikten hemen sonra hukuki görüş almanız hak kaybını önler.