Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılara yalnızca malvarlığı değil, borçlar da geçer. Bu nedenle paylaşımı konuşmadan önce cevaplanması gereken soru şudur: tereke gerçekten kabule değer mi? Aşağıda TMK ve HMK ekseninde reddi miras ile paylaşım arasındaki dengeyi kuran adımlar anlatılıyor.
Önce Terekenin Fotoğrafını Çekin
Karar vermeden önce terekenin aktif ve pasifinin ortaya konması gerekir. Tapu ve araç kayıtları, banka hesapları, ortaklık payları bir yanda; kredi borçları, kefaletler ve devam eden icra takipleri diğer yanda listelenir. Terekenin durumu belirsizse, defter tutulması talebiyle resmî bir envanter çıkarılması istenebilir. Bu yol, karar verme süresini de etkilediğinden erken değerlendirilmelidir.
Gerçek Red ile Hükmen Red Ayrımı
Mirasın reddi, sulh hukuk mahkemesine yapılan bir beyanla gerçekleşir ve kanunda öngörülen üç aylık süre içinde kullanılmalıdır. Sürenin başlangıcı, ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenildiği andır. Buna karşılık miras bırakanın ödemeden aczi ölümü anında açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. İkinci durumda dahi alacaklıların takibiyle karşılaşan mirasçılar, terekenin borca batık olduğunun tespitini isteyebilir.
Red Hakkını Düşüren Davranışlar
- Tereke mallarını sahiplenircesine kullanmak veya devretmek
- Olağan yönetim dışına çıkan tasarruflarda bulunmak
- Terekeye ait bir malı gizlemek
- Miras bırakanın borçlarını mirasçı sıfatıyla üstlenerek ödemeye başlamak
Red Sonrasında Paylaşım Nasıl Şekillenir?
- Reddeden mirasçının payı, kanunda belirlenen sıraya göre diğer mirasçılara geçer.
- Altsoyun tamamı reddederse, sürecin nasıl ilerleyeceği ayrıca değerlendirilir.
- Kabul eden mirasçılar bakımından tereke ortaklığı devam eder.
- Paylaşım için anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi yolu gündeme gelir.
- Mirasçılık belgesi, red beyanlarından sonraki duruma göre güncellenmelidir.
Yetki ve Belge Denetimi
Red beyanı, miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yapılır; yanlış yer mahkemesine yapılan başvuru zaman kaybettirir ve süre işlemeye devam eder. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir: kısmi red veya koşula bağlanmış beyanlar sonuç doğurmaz. Yurt dışında bulunan mirasçılar bakımından ise temsil ve tebligat düzeninin baştan kurulması, sürenin kaçırılmasını önler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve her terekenin yapısı farklıdır. Süre kısa işlediğinden, borç ihtimali bulunan bir mirasta karar vermeden önce miras hukuku alanında çalışan bir avukata danışmanız yerinde olur.