Mirasın reddi, kâğıt üzerinde tek cümlelik bir beyandır; uygulamada ise hem süresi hem mercii bakımından en çok hak kaybı yaşanan işlemlerden biridir. Beyanın doğru mahkemeye yapılmaması ya da sürenin başlangıcının yanlış hesaplanması, mirasçıyı bilmediği borçların altında bırakabilir. TMK ve HMK bu iki noktayı birbirine bağlar.
Beyan Nereye Yapılır
Mirasın reddi, mirasçının sözlü veya yazılı beyanıyla sulh hukuk mahkemesine yapılır. Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir ve bu yetki kesindir; mirasçının kendi ikametindeki mahkemeye yapılan beyan, süre içinde yapılmış olsa bile yetki yönünden sorun doğurur. Aynı kesin yetki kuralı, terekenin paylaşımına ilişkin davalar bakımından da geçerlidir.
Sürenin Başlangıcı Ölüm Tarihi Değildir
TMK, ret için üç aylık bir süre öngörür. Bu süre yasal mirasçılar bakımından mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispatlanmadıkça mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten; vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından ise atamanın kendilerine tebliğ edildiği tarihten işlemeye başlar. Bu nedenle "öğrenme tarihi" iddiası, dosyada belgeyle desteklenmesi gereken bir olgudur.
Hükmen Ret: Süreye Bağlı Olmayan Yol
Mirasbırakanın ölümü anında ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda üç aylık süre kaçırılmış olsa dahi mirasçının borçlu olmadığının tespiti istenebilir. Ancak burada ispat yükü mirasçıdadır ve aczin ölüm anında mevcut olduğunun gösterilmesi gerekir; sonradan ortaya çıkan borçlar tek başına yeterli görülmez.
Terekenin Görünmeyen Kalemleri
- Kefalet ve teminat ilişkilerinin banka yazışmalarında kalması
- İcra dosyalarının mirasçıya tebliğ edilmeden ilerlemesi
- Ortaklık payları ve şirket borçlarının ticaret sicilinden taranmaması
- Tapu ve araç kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla alınmaması
- Banka hesap hareketlerinin ölümden önceki dönem için istenmemesi
Ret ile Paylaşım Dosyalarının Ayrışması
Mirası reddetmeyen mirasçılar bakımından sıra terekenin paylaşımına gelir. Paylaşma davası ile mirasın reddi dosyası birbirinden bağımsızdır; biri diğerinin sonucunu beklemez ama biri diğerinin kapsamını daraltır. Reddin geçerli olup olmadığı tartışmalıysa, paylaşım dosyasında taraf sıfatı sorunu doğar ve dosya bekletici mesele nedeniyle uzar.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Miras dosyalarında tarihler, akrabalık derecesi ve terekenin bileşimi sonucu tamamen değiştirebildiğinden, süre dolmadan önce bir hukukçuyla dosyanızı gözden geçirmeniz önem taşır.