Bir yakının vefatının ardından mirasçıların önünde iki ayrı yol vardır: mirası reddetmek veya paylaşıma girmek. Bu iki yol arasında verilecek karar geri dönüşü zor sonuçlar doğurduğundan, önce terekenin gerçek fotoğrafı çekilmelidir. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde bu rehber, reddi miras ile miras paylaşımı arasındaki tercihi somut adımlara bağlar.
Terekenin envanteri çıkarılmadan karar verilmez
Kararın dayanağı, aktif ve pasifin yan yana konduğu bir tablodur. Taşınmazlar, banka hesapları, araçlar ve şirket payları kadar; kredi borçları, kefaletler, icra dosyaları ve vergi yükümlülükleri de listelenmelidir. Kefalet ve senede bağlı borçlar çoğu zaman ilk bakışta görünmediğinden, mirasçılar sadece mal varlığına bakarak paylaşıma girip sonradan borç yüküyle karşılaşabilir. Terekenin durumu belirsizse, defter tutulmasını isteme yolu gözden geçirilmelidir.
Reddin biçimi ve zamanı
Ret, sulh hukuk mahkemesine yöneltilen bir beyanla yapılır ve kanunda öngörülen süre içinde kullanılması gerekir. Sürenin başlangıcı her mirasçı için aynı olmayabilir; yasal mirasçılarda ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenildiği an, atanmış mirasçılarda tasarrufun bildirildiği an esas alınır. Reddedilen pay bir sonraki sıradaki mirasçılara geçtiğinden, aile içinde yalnızca bir kişinin ret beyanında bulunması sorunu çözmez; zincirin tamamı planlanmalıdır.
Paylaşıma girilecekse izlenecek sıra
- Mirasçılık belgesi alınarak paydaşlar ve pay oranları netleştirilir.
- Terekedeki mal varlığı üzerinde kayıt araştırması yapılır ve şerhler kontrol edilir.
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler, denkleştirme ve tenkis yönünden değerlendirilir.
- Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ya da doğrudan ortaklığın giderilmesi yolu seçilir.
- Taşınmazların değerlemesi için güncel veriler toplanır.
Aile içi anlaşma mı, dava mı?
Miras paylaşımı, sonucu kadar aile ilişkilerini de etkileyen bir süreçtir. Paydaşların üzerinde uzlaşabildiği dosyalarda taşınmazın bir paydaşa özgülenip diğerlerine bedel ödenmesi, satışa göre çoğu zaman daha yüksek getiri sağlar. Anlaşma metni yazılırken hangi malın kime kaldığı, ödemenin takvimi ve tapu devrinin hangi anda yapılacağı açıkça belirlenmelidir.
Buna karşılık bir paydaşın terekeyi tek başına kullandığı, kayıtları paylaşmadığı veya sağlığında yapılan devirlerin tartışmalı olduğu hâllerde dava yolu kaçınılmaz olur. Böyle dosyalarda önce tedbir talebiyle mevcut durumun korunması, ardından esasa ilişkin taleplerin ileri sürülmesi daha güvenli bir sıralamadır.
Uyarı
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her tereke kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir. Özellikle ret süresi ve borç yapısı kişiden kişiye değiştiğinden, karar vermeden önce belgelerinizle birlikte bir hukukçudan görüş almanız yerinde olur.