Miras dosyalarında en çok karıştırılan konulardan biri, üç aylık sürenin neyin süresi olduğudur. TMK kapsamındaki üç aylık süre mirasın reddine ilişkindir; saklı payın zedelenmesi hâlinde açılacak tenkis davasının süresi ise farklı esaslara bağlıdır. Bu iki sürenin birbirine karıştırılması, hem terekedeki hakkın hem de sorumluluktan kurtulma imkânının kaybına yol açabilir.
Üç Ay Neyin Süresidir
Mirasın reddi için öngörülen üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından mirasbırakanın ölümünü öğrenme anından, atanmış mirasçılar bakımından ise tasarrufun kendilerine bildirildiği andan işlemeye başlar. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Terekenin borca batık olup olmadığı henüz belli değilse, süre içinde tereke tespiti istenmesi ve gerekirse resmî defter tutulmasının talep edilmesi düşünülmelidir. Süre geçtikten sonra red beyanı kural olarak sonuç doğurmaz.
Tenkis Talebinin Kendi Takvimi
Saklı paylı mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren işleyen süre ile mirasın açılmasına bağlı olarak işleyen daha uzun süre birlikte değerlendirilir. Öğrenme anının ispatı çoğu dosyada belirleyicidir; bu nedenle mirasçıya yapılan bildirimler, tapu kayıtlarındaki devir tarihleri ve vasiyetnamenin açılma tutanağı dosyaya konulmalıdır.
Süre Geçse de Kalan İmkân
TMK, tenkis talebinin dava yoluyla ileri sürülmesinin yanında def'i olarak da ileri sürülebileceğini kabul eder. Kendisine karşı bir talep yöneltilen saklı paylı mirasçı, dava açma süresi geçmiş olsa bile savunma olarak tenkis def'ini ileri sürebilir. Bu imkânın varlığı, süre kaçırıldı düşüncesiyle dosyanın kapatılmasını önler.
Hesabın Kurulması
- Terekenin ölüm anındaki durumunun tespiti
- Sağlararası kazandırmaların ve bağışlamaların listelenmesi
- Denkleştirmeye tabi kazandırmaların ayrıştırılması
- Taşınmazlarda değer tespiti için gerekli kayıtların toplanması
- Sigorta ve banka hesaplarındaki değerlerin araştırılması
Paralel Yürüyen Talepler
Uygulamada tenkis talebi çoğu zaman muris muvazaası iddiası ya da vasiyetnamenin iptali talebiyle birlikte gündeme gelir. Bu taleplerin hukuki dayanakları ve süreleri farklıdır; aynı dilekçede toplanacaklarsa her birinin şartları ayrı ayrı gösterilmelidir. HMK bakımından terditli talep kurgusunun doğru yapılması, birinin reddi hâlinde diğerinin incelenmesini sağlar.
Miras uyuşmazlıklarında tarihler ve tereke kayıtları sonucu belirler. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, ölüm tarihi ve kazandırma kayıtları incelenmeden yapılacak süre yorumları yanıltıcı olabileceğinden hukuki destek alınması önerilir.