Miras hukukunda süreler birbirine benzediği için sık karıştırılır. Özellikle üç aylık süre mirasın reddi kurumuna ait olmasına rağmen, zaman zaman tenkis istemi için de geçerliymiş gibi değerlendirilir. Oysa Türk Medeni Kanunu tenkis davası bakımından ayrı bir süre rejimi öngörür ve bu ayrımın gözden kaçması, saklı payı zedelenen mirasçının hakkını hiç tartıştıramadan kaybetmesine yol açar.
Hangi süre hangi kuruma ait
Mirasın reddi, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrenmesinden itibaren işleyen üç aylık süreye tabidir. Tenkis istemi ise saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık ve her hâlde ölüme bağlı tasarruflarda vasiyetnamenin açılmasından, diğer kazandırmalarda mirasın açılmasından itibaren işleyen on yıllık süreye bağlıdır. Bu iki takvim ayrı ayrı yürüdüğünden dosyada her ikisinin de not edilmesi gerekir.
Tenkise konu olabilecek kazandırmalar
- Vasiyetname ve miras sözleşmesiyle yapılan ölüme bağlı tasarruflar
- Sağlararası devirlerden saklı payı zedeleyen nitelikte olanlar
- Görünürde satış, gerçekte karşılıksız kazandırma niteliğindeki işlemler
- Terekeden çıkarılmış ancak iade edilmemiş taşınır ve taşınmaz değerler
- Saklı payla ilgisi kurulabilen sigorta ve benzeri edim kalemleri
Hesabın kurulması
Tenkis, soyut bir haksızlık iddiası değil hesaba dayalı bir talep olduğundan, tereke aktifinin ve pasifinin tespiti zorunludur. Bu nedenle ölüm tarihindeki malvarlığı, borçlar ve daha önce yapılmış kazandırmalar aynı tabloda toplanır. Değerlemede kural olarak mirasın açıldığı andaki değerler esas alınır; taşınmazlarda bilirkişi incelemesi, banka hesaplarında ise ölüm tarihi itibarıyla alınan dökümler belirleyici olur. Muris muvazaası iddiası ile tenkis isteminin hukuki dayanakları farklı olduğundan, hangi talebin asıl hangisinin kademeli olarak ileri sürüleceği baştan kararlaştırılmalıdır.
Dosya kurma sırası
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği temin edilir.
- Tapu, banka ve trafik kayıtları ölüm tarihi itibarıyla istenir.
- Öğrenme tarihi belgeye dayandırılarak yazılı hâle getirilir.
- Talep, kademeli olarak muvazaa ve tenkis biçiminde kurgulanır.
- Terekenin korunması gerekiyorsa tedbir istemi ayrıca değerlendirilir.
Miras dosyalarında tarihler ve akrabalık ilişkileri sonucu doğrudan belirlediğinden, burada verilen genel bilgiler somut olayınızın yerini tutmaz. Öğrenme anını gösteren belgelerinizle birlikte erken bir değerlendirme yaptırmanız, süre kaynaklı kayıpları önleyecektir.