Saklı payı zedelenen mirasçı bakımından tenkis, terekenin ölüm anındaki tablosunun yeniden kurulmasını gerektiren teknik bir taleptir. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde tenkis talebinin hangi sırayla ileri sürüleceğine ve mirasçılar arasında uzlaşma ile dava arasındaki tercihin nasıl yapılacağına odaklanır.
Kazandırmaları Ayrıştırmadan Adım Atmayın
Tenkiste ilk iş, mirasbırakanın yaptığı kazandırmaların türünü ayırmaktır. Vasiyetname ile yapılan ölüme bağlı tasarruflar ile sağlararası devirler aynı kefeye konulamaz. Bağış görünümündeki satışlarda muvazaa iddiası, tenkisten farklı bir dava türünü gündeme getirir; bu iki talep birbirinin yerine değil, sıra ve kademe gözetilerek kurulur. Devirlerin tarihleri, tapu ve banka kayıtları ile birlikte tek bir kronolojide toplanmalıdır.
Dava Öncesi Yazılı Başvuru ve Görüşme
Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce yapılan yazılı başvuru, hem karşı tarafın kabul ettiği kalemleri ortaya çıkarır hem de sonraki aşamada iyi niyetin belgesi olur. Başvuruda talep, soyut bir saklı pay iddiası olarak değil; hangi kazandırmanın, hangi oranda tenkise tabi tutulmasının istendiği şeklinde yazılmalıdır. Bu yazışmalar tebliğ edilebilir bir yöntemle yapılmalı, cevap süresi belirtilmelidir.
Hak Düşürücü Süre ile Uzlaşma Süresinin Çatışması
Buradaki asıl risk, uzlaşma görüşmelerinin uzaması nedeniyle kanunda öngörülen hak düşürücü sürenin sessizce tüketilmesidir. Saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği an ile terekenin açıldığı an ayrı ayrı not edilmeli, görüşmeler sürerken dahi dava takvimi işletilmelidir. Anlaşma ihtimali güçlü görünse bile, dava dilekçesi taslağının ve delil listesinin hazır tutulması yerinde olur.
Anlaşma Metnini Kurarken
Mirasçılar arasında varılan anlaşmada, tenkis dışında kalan taleplerden feragat edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır. Kapsamı belirsiz bırakılan bir protokol, ileride denkleştirme veya muvazaa iddialarını da kapatıyor sayılabilir. Taşınmaz devri içeren anlaşmalarda şekil şartı ve tapu işleminin zamanlaması ayrıca planlanmalıdır.
Dava Yoluna Geçilirken Delil Düzeni
Dava açılması halinde veraset ilamı, tapu ve trafik kayıtları, banka hesap hareketleri ile tereke tespit tutanağı temel dayanaklardır. Değerlendirme, kazandırma tarihindeki değil kanunun aradığı ana göre yapılacağından, değer tespitine ilişkin talepler dilekçede baştan ileri sürülmelidir. Görevli ve yetkili mahkemenin, mirasbırakanın son yerleşim yerine göre belirlenmesi gerektiği de gözden kaçırılmamalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte olup her tereke kendi belge düzeni içinde değerlendirilir. Kazandırmaların niteliği ve süre hesapları dosyaya göre değiştiğinden, adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.