Tenkis, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların saklı paylı mirasçının payını zedelemesi halinde gündeme gelen bir düzeltme talebidir. TMK ve HMK ekseninde yürütülen bu davalarda sonucu belirleyen üç unsur vardır: talebin doğru hukuki temele oturtulması, sürenin başlangıcının doğru saptanması ve dilekçenin usul yönünden eksiksiz kurulması.
Saklı Payın Zedelendiğini Ortaya Koymak
Tenkis talebi soyut bir itiraz değil, hesaba dayalı bir istemdir. Bu nedenle önce tereke mevcudu belirlenir, ardından mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar bu tabloya eklenir ve saklı payın ne ölçüde zedelendiği ortaya konur. Dosya hazırlığında tapu kayıt geçmişi, banka hareketleri, şirket pay devirleri ve varsa ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi işlemler tarih sırasıyla dizilmelidir. Hesabın dayanağı gösterilmeden ileri sürülen talepler, yargılamanın ilerleyen aşamasında yeniden kurulmak zorunda kalır.
Tenkis mi, Muvazaa mı? Terditli Kurgu
Uygulamada aynı devir işlemi hem mirastan mal kaçırma iddiasıyla hem de saklı payın ihlali gerekçesiyle tartışılabilir. Ancak bu iki talebin şartları, sonuçları ve etkilediği kişi çevresi farklıdır. Talepler arasındaki ilişki dilekçede açıkça kurulmalı; hangisinin asıl, hangisinin ikincil talep olduğu ve hangi şart gerçekleşmediğinde diğerinin inceleneceği yazılmalıdır. Bu kurgu yapılmadığında, esasen haklı olan yönün hiç değerlendirilmemesi riski doğar.
Sürenin Başlangıcı Tartışması
Tenkis talebi süreye bağlıdır ve sürenin başlangıcı, saklı paylı mirasçının payının zedelendiğini öğrendiği ana bağlanır. Bu tarih çoğu zaman ölüm tarihiyle örtüşmez; vasiyetnamenin açılıp okunduğu, tapu kaydının incelendiği ya da devir işleminden haberdar olunan an belirleyici olabilir. Öğrenmenin ne zaman gerçekleştiğini gösteren yazışmalar, kayıt sorgulama tarihleri ve tebligat evrakı dosyanın başında toplanmalıdır.
Usule Aykırı İşlem
- Tüm saklı paylı mirasçıların ve kazandırma lehtarlarının davaya dahil edilmemesi
- Taşınmaza ilişkin talepte yetki kuralının gözden kaçırılması
- Talebin oran veya miktar olarak hiç belirtilmemesi
- Devir işlemlerini gösteren kayıtların celbi talebinin dilekçede yer almaması
- Bilirkişi incelemesi sonrasında talep artırımının süresinde yapılmaması
Yargılama Boyunca İzlenecek Kontrol Noktaları
Dosya açıldıktan sonra da takvim işlemeye devam eder. Kayıtların gelip gelmediği, keşif ve değerleme aşamasının tamamlanıp tamamlanmadığı, rapora karşı beyan süresinin kaçırılıp kaçırılmadığı düzenli olarak izlenmelidir. Terekeye ilişkin paralel yürüyen dosyalar varsa, bunların sonuçlarının tenkis hesabını etkileyebileceği dikkate alınmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; her tereke dosyasında kazandırmaların niteliği ve öğrenme tarihi farklıdır. Talebinizi kurmadan önce kayıtları ve zaman çizelgesini birlikte inceleyecek bir hukukçudan görüş almanız uygun olur.