Saklı paylı mirasçının, tasarruf edilebilir sınırı aşan kazandırmalara karşı başvurduğu yol tenkistir. Uygulamadaki asıl zorluk, hangi kazandırmanın hesaba katılacağının ve terekenin nasıl hesaplanacağının erken belirlenememesidir. Bu rehber, mahfuz pay tartışmasında başvuru sırasını ve hesap delillerinin eksikliğinden doğan riski işler.
Önce Terekeyi Kurmak Gerekir
Tenkis hesabı, ölüm anındaki mevcuda mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve kanunen eklenmesi gereken kazandırmaların ilave edilmesiyle bulunan tereke üzerinden yapılır. Bu nedenle dava dilekçesi yazılmadan önce taşınmaz, banka hesabı, ortaklık payı ve araç kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla dökümü çıkarılmalıdır. Eksik kurulmuş bir tereke, doğru hesaplanmış bir saklı pay oranını dahi anlamsız kılar.
Süre: İki Aşamalı Bir Sayaç
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülür. Bunun dışında, vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda ise mirasın açılmasından itibaren işleyen on yıllık üst sınır bulunur. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada tartışmalıdır; bu nedenle tapu kaydının, banka bilgisinin veya vasiyetnamenin öğrenildiği anı gösteren yazışmalar başından itibaren saklanmalıdır.
Hangi Kazandırmalar Tartışmaya Girer
- Mirasbırakanın ölümünden önceki dönemde yaptığı ve iadeye tabi olan bağışlamalar
- Görünürde satış, gerçekte karşılıksız devir niteliği taşıyan işlemler
- Ölüme bağlı tasarruflarla yapılan belirli mal bırakmaları
- Serbestçe dönülebilir nitelikte olduğu ileri sürülen kazandırmalar
- Sigorta ve benzeri yapılarla üçüncü kişiye sağlanan menfaatler
Delil Eksikliğinin Sonuca Etkisi
Tenkis dosyalarında en sık görülen boşluk, devirlerin karşılığının ödenip ödenmediğine ilişkin verinin bulunmamasıdır. Bedelin ödendiği iddiası karşısında hesap hareketi sunulamıyorsa, kazandırmanın karşılıksız olduğu yönündeki iddia zayıflar. Aynı şekilde mirasbırakanın gelir düzeyi ile devir bedeli arasındaki uyumsuzluk, sayısal olarak gösterilmediği sürece bir anlam taşımaz.
Talep Kurgusu ve Alternatif Yol
Dava dilekçesinde tenkis talebiyle birlikte, koşulları varsa muris muvazaasına dayalı iptal ve tescil talebinin kademeli olarak yazılması değerlendirilir. İki talebin hukuki dayanağı ve süre rejimi farklı olduğundan, aynı dosyada sıralanmaları süre itirazına karşı hareket alanı sağlar. Ayrıca terekeye ilişkin tedbir talebi, dava sürerken yapılacak devirleri önlemek bakımından erkenden düşünülmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; mirasçı sayısı, tasarrufun türü ve tarihleri hesaplamayı bütünüyle değiştirebilir. Kendi dosyanız bakımından bireysel bir hukuki değerlendirme almanız uygun olur.