Tenkis davası, miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalarla mirasçıların saklı payını zedelemesi hâlinde bu payı geri kazanmak için açılır. TMK saklı paylı mirasçıları belirler, HMK yargılama usulünü düzenler. Bu rehber, davayı açmadan önce izlenecek adımlara odaklanır.
İlk Adım: Sıfat ve Payın Belirlenmesi
Tenkis talep edebilmek için önce davacının saklı paylı mirasçı olduğunun ve payının netleşmesi gerekir. Saklı pay koruması herkese değil, kanunda sayılan mirasçılara tanınır. Bu tespit yapılmadan ileri sürülen bir talep, esasa girilmeden zayıflayabilir.
Hangi Kazandırmalar İncelenir
- Vasiyetname ile yapılan ölüme bağlı tasarruflar
- Belirli koşullardaki sağlararası bağışlamalar
- Görünüşte satış olup gerçekte bağış niteliği taşıyan devirler
Süre ve Tebligatın Etkisi
Tenkis talebinin, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı bir süre içinde ileri sürülmesi beklenir. Bu sürenin başlangıcı, ilgilinin durumdan haberdar olduğu andır; ihtar ya da bildirimlerin tebliğindeki gecikme, öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği tartışmasını doğurabilir. Bu yüzden öğrenmeyi belgeleyen kayıtlar önemlidir.
Hesabın Kurulması ve Değerleme
Tenkis, sezgiyle değil hesapla yapılır: terekenin aktif ve pasifi belirlenir, kazandırmalar eklenir, saklı paylar hesaplanır ve saklı payı aşan kısım sıraya konularak indirilir. Taşınmaz değeri çoğu kez bilirkişiyle belirlendiğinden, değerleme aşaması kritik bir adımdır.
Muris Muvazaası ile İlişki
Mal kaçırma amaçlı görünürdeki satışlar, tenkis yerine ya da yanında muris muvazaası temelinde de tartışılabilir. Hangi yolun somut olaya uygun olduğu, devrin biçimine ve delillere göre belirlenir.
Bu metin genel bilgilendirmedir; her terekenin yapısı farklı olduğundan, talebi kurmadan önce sürenin ve hesabın dosyaya özel değerlendirilmesi önerilir.