Tenkis, murisin sağlığında yaptığı kazandırmaların mirasçıların saklı payını zedelemesi hâlinde başvurulan bir hukuki yoldur. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu davalarda, sürenin ve hesabın doğru kurulması sonucu belirler. Bu rehber, süre ve usul planını konu alır.
Saklı Pay ve Tenkis İlişkisi
Kanun, bazı yakın mirasçılara terekeden alması gereken asgari bir pay güvencesi tanır. Muris, ölüme bağlı tasarruflarla veya sağlararası kazandırmalarla bu payı aşındırmışsa, saklı pay sahibi kazandırmanın gereği kadar indirilmesini isteyebilir. Önce saklı payın, sonra tasarruf edilebilir kısmın hesaplanması gerekir.
- Terekenin ve kazandırmaların dökümü
- Denkleştirmeye tabi kalemlerin ayrıştırılması
- Muvazaalı devir iddiası varsa buna ilişkin deliller
Sürenin Belirleyiciliği
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı belirli bir süreye tabidir; bu sürenin kaçırılması hakkı zayıflatır. Bu nedenle mirasın açılması, tasarrufun öğrenilmesi ve dava tarihleri tek bir takvimde izlenmelidir.
Delil Eksikliğinin Riski
Kazandırmanın gerçek değeri ve niteliği belgelenmezse, tenkis hesabı eksik veri üzerinden yapılır. Tapu, banka ve değerleme kayıtlarının toplanmaması, saklı pay ihlalinin somut biçimde gösterilememesine yol açar.
Usul Sıralaması
- Mirasçılık ve saklı pay durumu belirlenir.
- Kazandırmalar tespit edilip değerleri hesaplanır.
- Tenkis sırası ve oranı kurulur.
- Gerekirse muvazaa iddiası ayrı olarak değerlendirilir.
Değerlendirme
Tenkis davasında sonuç, saklı payın doğru hesaplanması ve kazandırmaların belgelenmesine dayanır. Sürenin izlenmesi hak kaybını önler. Terekenin yapısı ve yapılan devirler her miras dosyasında farklı olduğundan, talep oluşturmadan önce bir hukuk profesyonelinden değerlendirme almanız önerilir.