Saklı paylı mirasçının açtığı tenkis davası, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların hesaba katılmasını gerektirir. Bu nedenle uyuşmazlık, ölüm tarihinden çok daha eskiye uzanan bir kayıt araştırmasına dayanır. TMK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, tenkis talebinde miras paylaşımı tablosunun nasıl kurulacağını ve yanlış mercie başvurunun süre üzerindeki etkisini ele alıyor.
Tereke Tablosu Kurulmadan Talep Yazılmaz
Tenkis hesabı, terekenin ölüm anındaki durumu ile sağlararası kazandırmaların birlikte değerlendirilmesine dayanır. Bu tablo kurulmadan yazılan dilekçe, hangi kazandırmanın hangi sırayla tenkise tabi olacağını gösteremez ve yargılama boyunca sürekli ıslah ihtiyacı doğurur.
Araştırılacak Kayıtlar
- Mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazların geçmişe dönük tapu işlem dökümü.
- Devirlerin bedelli mi bedelsiz mi olduğunu gösteren belgeler ve ödeme kayıtları.
- Banka hesap hareketleri ve varsa kiralık kasa kayıtları.
- Şirket ortaklıklarındaki pay devirlerine ilişkin kayıtlar.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa, açılmasına ilişkin tutanak.
Devrin Niteliği Tartışmanın Kalbidir
Tapuda satış olarak görünen bir işlemin gerçekte karşılıksız kazandırma olduğu iddiası, bu dosyaların en sık görülen çekişme noktasıdır. Burada belirleyici olan, devralanın ödeme gücünü ve fiilen ödeme yaptığını gösteren kayıtlardır. Bedelin banka üzerinden geçmemiş olması, tek başına sonuç doğurmasa da tabloyu bütünüyle değiştirebilir. Aynı biçimde, devirden sonra taşınmazın kullanımının mirasbırakanda kalmaya devam etmesi de dikkate alınan bir olgudur.
Süre ve Merci: İki Ayrı Tuzak
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süreye ve her hâlde mirasın açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir süreye tabidir. Bu iki sürenin birlikte hesaplanmaması sık rastlanan bir hatadır. Yetki bakımından ise mirasbırakanın son yerleşim yeri belirleyicidir; başka bir yerde açılan dava esasa girilmeden sonuçlanır ve geçen sürede hak düşürücü sınır işlemeye devam eder. Ayrıca terekeye ilişkin tespit, defter tutma ve paylaşma talepleri birbirinden ayrı işlemlerdir; tek dilekçede toplanmaları usul yönünden sorun yaratabilir.
Yol Haritası
- Mirasçılık belgesi temin edilir ve mirasçı çevresi netleştirilir.
- Geriye dönük kayıt araştırması tamamlanır.
- Kazandırmalar tarih ve nitelik sütunlarıyla tabloya işlenir.
- Süre hesabı iki ayrı ölçüt üzerinden yapılır.
- Talep, tenkis sırası gözetilerek kalem kalem yazılır.
Bu yazı genel bilgilendirme sunar. Terekenin yapısı ve kazandırmaların tarihi sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, dava açılmadan önce kayıtların hukukçu gözüyle bütün olarak değerlendirilmesi yerinde olur.