Saklı paylı mirasçının en güçlü aracı olan tenkis davası, çoğu zaman esastan değil süre yönünden kaybedilir. Talebin dayandığı kazandırma yıllar önce yapılmış olsa da, davacı bakımından sürenin başlangıcı farklı bir ana bağlanır. TMK ve yargılama usulü bakımından HMK birlikte okunmadan kurulan bir takvim, dosyayı daha ilk celsede kilitleyebilir.
Sürenin Başlangıcı: Öğrenme Anı
Tenkis talebi için kanunda öngörülen süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece resen dikkate alınır. Sürenin başlangıcı, saklı paylı mirasçının saklı payına yapılan tecavüzü öğrendiği ana bağlanır; bu an ise vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih, tapu devrinin öğrenildiği tarih veya tereke tespit dosyasındaki bilgilerin ulaştığı tarih olabilir. Bu nedenle dosyaya önce bir öğrenme kronolojisi konulmalı, her tarih belgeyle desteklenmelidir.
Hangi Kazandırmalar Tenkise Tabi
Vasiyetnameyle yapılan kazandırmalar ile sağlararası devirler aynı rejime tabi değildir. Sağlararası devirlerde, işlemin görünüşte satış olup gerçekte bağış niteliği taşıyıp taşımadığı tartışılır; bu durumda muris muvazaasına dayalı tapu iptali talebi ile tenkis talebi arasındaki fark önem kazanır. İki talebin şartları, süresi ve sonucu farklı olduğundan, dilekçede asıl ve terditli talep ayrımı özenle kurulmalıdır.
Görev ve Yetki
- Tenkis davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür; mirasçılık belgesi gibi çekişmesiz işler ayrı bir kanaldadır.
- Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yetkisi, miras davalarında öne çıkan bağlantı noktasıdır.
- Talep taşınmazın aynına ilişkin bir sonuç doğuruyorsa, yetki değerlendirmesi bu yönüyle de yapılır.
- Davalı sayısı birden fazlaysa, tüm lehine kazandırma yapılanların davaya dâhil edilmesi gerekir.
Uzlaşma mı Dava mı
Mirasçılar arasında yapılacak paylaşma sözleşmesi, uzun sürecek bir yargılamaya göre çok daha hızlı sonuç verebilir ve aile ilişkilerini korur. Ancak taşınmaz içeren paylaşmalarda şekil şartı, terekenin tam olarak tespit edilmemiş olması ve sonradan ortaya çıkan malvarlığı riski göz ardı edilmemelidir. Süre dolmak üzereyken yürütülen görüşmeler hak düşürücü süreyi durdurmayacağından, uzlaşma denenirken davanın açılması gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Tereke kapsamı, devir tarihleri ve öğrenme anı dosyanızda farklı sonuç doğurabilir; tapu kayıtları ve varsa vasiyetname ile birlikte hukuki destek almanız önerilir.