Tenkis davasında en sık karşılaşılan kayıp, talebin haklılığından değil, sürenin çoktan işlemeye başlamış olmasından doğar. TMK ve HMK çerçevesindeki bu rehber, saklı payı zedeleyen kazandırmalara karşı açılacak davada sürenin başlangıç anını belgelemeye ve mirasçıya yapılan bildirimlerin geç ulaşması riskine odaklanır.
Süre Ne Zaman İşlemeye Başlar
Kanun, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı bir süre ile mirasın açılması ya da vasiyetnamenin açılıp okunması gibi olaylara bağlanan azami bir süre öngörür. Uygulamadaki asıl tartışma öğrenme anının ne zaman gerçekleştiğidir. Bu nedenle mirasçının; vasiyetnamenin okunmasına ilişkin tutanağın tebliğ tarihi, tapu kayıtlarını ilk kez talep ettiği tarih ve banka kayıtlarına erişim tarihleri, belgeye bağlanacak biçimde saklanmalıdır.
Kazandırmayı Görünür Kılan Belgeler
- Murisin adına kayıtlı taşınmazların geriye dönük tapu kayıt örnekleri
- Devirlerde gösterilen bedeller ile rayiç değer arasındaki farkı gösteren veriler
- Banka hesap hareketleri, kredi kullanımları ve kiralık kasa kayıtları
- Şirket pay defteri kayıtları ve ortaklık yapısındaki değişiklikler
- Sigorta poliçeleri, lehtar atamaları ve ölüme bağlı tasarruf niteliğindeki işlemler
Tebligatın Geç Ulaşmasının Yarattığı Risk
Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin bildirim ya da terekeye dair mahkeme yazıları yurt dışında yaşayan veya adresini değiştirmiş mirasçıya geç ulaştığında, azami sürenin işlemesi durmaz. Bu nedenle mirasçılık belgesi alınır alınmaz tüm mirasçıların güncel adresleri derlenmeli, yurt dışındaki mirasçılar için vekâletname ve tebligat adresi baştan belirlenmelidir. Kendisine tebligat çıkarılmadığını düşünen mirasçının, dosyayı öğrendiği anı gösteren kaydı elinde tutması ileride sürenin başlangıcını tartışabilmesini sağlar.
Talep Kurgusunu Ayrıştırmak
- Tenkis talebi ile muvazaaya dayalı tapu iptali talebi arasındaki farkın netleştirilmesi
- Terekenin aktif ve pasifinin ayrı ayrı listelenmesi
- Denkleştirmeye tabi kazandırmaların ayrı başlıkta gösterilmesi
- Kısmi dava ile belirsiz alacak yaklaşımının dosya verisine göre seçilmesi
Miras dosyalarında belgeye ulaşmak zaman aldığından, süre planı belgelerin geliş hızına göre değil kanuni başlangıç anına göre kurulmalıdır. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; terekenin yapısı ve tasarrufların türü sonucu değiştirebileceğinden, dava yoluna gitmeden önce ayrıntılı bir tereke incelemesi yaptırılması önerilir.