Tenkis davasında en sık kaybedilen şey hak değil, süredir. Saklı paya tecavüz edildiği anlaşıldığında dava açma imkânı sınırsız değildir; TMK belirli bir öğrenme süresi ile birlikte, her halde uygulanacak azami bir süre öngörür. Bu iki sürenin başlangıç anını yanlış hesaplamak, esasa hiç girilmeden ret kararıyla karşılaşmaya yol açar.
Sürenin Başladığı Anı Doğru Belirlemek
Öğrenme süresi, mirasçının saklı payına tecavüz edildiğini bildiği andan itibaren işler. Vasiyetnamelerde bu an çoğunlukla vasiyetnamenin açılıp okunmasının bildirilmesiyle, sağlararası kazandırmalarda ise devrin ve terekenin kapsamının öğrenilmesiyle gündeme gelir. Azami süre bakımından ise vasiyetnamelerde açılma tarihi, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihi esas alınır. Bu nedenle dosyanın ilk gününde ölüm tarihi, vasiyetnamenin açılma tutanağı tarihi ve tebligat tarihleri tek bir çizelgeye yazılmalıdır.
Tebligat Gecikmesinin Yarattığı Belirsizlik
Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin bildirimin mirasçıya ulaşmaması ya da yurt dışındaki mirasçıya çok geç ulaşması, öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği tartışmasını doğurur. Bu tartışmada karşı taraf çoğunlukla mirasçının çok daha önce bilgi sahibi olduğunu ileri sürer. Buna karşı, tereke dosyasındaki tebligat parçaları, yurt dışı tebligat yazışmaları ve noter kayıtları somut dayanak oluşturur. Adresin güncel tutulması ve tereke dosyasının düzenli takibi, sonradan ispat yükü altında kalmamak için önemlidir.
Tenkise Konu Kazandırmaların Tespiti
- Ölüme bağlı tasarruflar ile sağlararası devirler ayrı ayrı listelenir.
- Tapu ve banka kayıtları üzerinden devir tarihleri ve bedelleri çıkarılır.
- Devirlerin gerçek bir satış mı yoksa bağış niteliğinde mi olduğu araştırılır.
- Terekenin aktif ve pasifi, saklı pay hesabı için birlikte değerlendirilir.
Muris Muvazaası ile İlişkisi
Uygulamada mirastan mal kaçırma iddiası ile tenkis talebi çoğu zaman aynı olayda birlikte gündeme gelir. Ancak bu iki yolun şartları ve süre rejimi aynı değildir. Talebin nasıl kurulacağı, devrin gerçek bedelle yapılıp yapılmadığına ilişkin delil durumuna göre belirlenmelidir. HMK çerçevesinde taleple bağlılık ilkesi gözetilerek, kademeli talep kurgusu dilekçede açıkça yazılmalıdır.
Dava Açılmadan Önce Yapılacak Hazırlık
Mirasçılık belgesi, tereke tespit dosyası, tapu kayıtları ve banka hesap hareketleri toplanmadan açılan davalar uzar. Değer tespiti için taşınmazların devir tarihindeki ve dava tarihindeki durumunu gösteren belgeler ayrı ayrı hazırlanmalıdır. Bilirkişi incelemesi büyük olasılıkla gündeme geleceğinden, rapora karşı itiraz süreleri de baştan takvime işlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sürelerin başlangıcı her dosyada farklı belgelere dayandığından, hak kaybı yaşamamak için durumunuzu bir hukukçuyla değerlendirmeniz gerekir.