Miras bırakanın son isteklerini düzenleyen vasiyetname, mirasçılar arasında en çok çekişme yaratan belgelerdendir. Buna karşı hangi dava türünün seçileceği, sonucun kaderini belirler. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu çerçevesinde vasiyetnameye ilişkin uyuşmazlıkları ele alır.
Vasiyetnamenin Geçerlilik Koşulları
Vasiyetname belirli şekil kurallarına tabidir. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılması, tarih ve imza taşıması gerekir. Resmi vasiyetname ise memur ve tanıklar önünde düzenlenir. Şekil eksikliği, içeriği ne olursa olsun vasiyetnameyi sakatlayabilir. Bu nedenle ilk incelenen husus belgenin şekle uygunluğudur.
İptal mi, Tenkis mi
Mirasçının şikayeti, seçilecek dava türünü belirler:
- İptal davası: vasiyetnamenin ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği gibi nedenlerle geçersizliği ileri sürülür
- Tenkis davası: vasiyetname geçerlidir ancak saklı paylı mirasçının payını zedelediği için indirilmesi istenir
Bu iki yolun karıştırılması, hak kaybına yol açabilir; talep doğru kurulmalıdır.
Saklı Payın Korunması
Kanun, belirli mirasçılara terekeden asgari bir pay güvencesi verir. Miras bırakan, bu saklı payı aşan tasarruflarla yasal sınırı geçmişse, saklı paylı mirasçı tenkis talep edebilir. Terekenin ve tasarrufların hesaplanması teknik bir işlem olduğundan, banka kayıtları, tapu ve bağış belgeleri dosyaya eklenmelidir.
Süre ve Ehliyet İncelemesi
İptal davası, iptal nedeninin ve vasiyetnamenin öğrenildiği tarihten işleyen sürelere tabidir. Ayrıca miras bırakanın vasiyet anındaki ayırt etme gücü tartışmalıysa, sağlık kayıtları ve tanık beyanları ehliyet incelemesinin temelini oluşturur. Süre geçtikten sonra açılan dava, esasa girilmeden reddedilebilir.
Değerlendirme
Miras uyuşmazlıklarında dava türünün ve sürenin doğru belirlenmesi belirleyicidir. Yanlış yolun seçilmesi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Terekenizin durumuna göre bir miras hukuku uzmanından değerlendirme almanız önerilir.