Vasiyetnameye dayalı uyuşmazlıklarda mirasçıyı en çok zorlayan şey, tereke belgelerine ulaşmadan önce sürelerin işlemeye başlamasıdır. TMK saklı paylı mirasçıları koruma altına alırken, bu korumadan yararlanmak için öngörülen dava sürelerine uyulmasını arar. Aşağıdaki liste, vasiyetnamenin açılmasından tenkis talebine kadar geçen dönemde gözden kaçan noktaları toplar.
Vasiyetnamenin Açılması ve Bildirim Aşaması
Vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunur ve ilgililere bildirilir. Mirasçıya yapılan bu bildirim, sonraki tüm hesapların çıpasıdır. Bildirimin adres yanlışlığı veya yurt dışı adres nedeniyle geç ulaşması halinde, sürenin öğrenme tarihinden itibaren hesaplanması gerektiği ayrıca ileri sürülmeli ve gecikmenin sebebi belgelenmelidir.
İlk Hafta İçinde Toplanacak Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Vasiyetnamenin açılış tutanağı ve tebliğ parçası
- Murisin tapu, banka ve araç kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla dökümü
- Ölümden önceki devir ve bağış işlemlerine ait tapu ve banka hareketleri
Saklı Payın Zedelenip Zedelenmediğini Anlamak
Tenkis talebinin dayanağı, terekenin gerçek değeri üzerinden yapılacak hesaptır. Bu hesapta yalnızca ölüm anındaki malvarlığı değil, murisin sağlığında yaptığı ve tenkise tabi olan kazandırmalar da dikkate alınır. Bu nedenle bankalardaki hesap hareketlerinin ve tapu devirlerinin geriye dönük incelenmesi, dava dilekçesinden önce yapılması gereken bir çalışmadır. Değer tespitinde ölüm tarihi ile dava tarihi arasındaki değişimin nasıl yansıtılacağı ayrıca kurgulanmalıdır.
İptal mi, Tenkis mi, Yoksa Her İkisi mi
Vasiyetnamenin şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı iddiası varsa iptal; vasiyetname geçerli olmakla birlikte saklı pay aşılmışsa tenkis gündeme gelir. Bu iki talebin dayanakları ve delilleri farklıdır. İptal iddiasında murisin ölüm tarihine yakın dönemdeki sağlık kayıtları ve tanık beyanları öne çıkarken, tenkiste hesap ve değerleme belirleyicidir. Talepler birlikte ileri sürülecekse, hangisinin asıl hangisinin kademeli talep olduğu dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Gecikmenin Somut Sonuçları
- Vasiyet alacaklısı taşınmazı üçüncü kişiye devrederse dava daha karmaşık hale gelir.
- Banka kayıtları için gereken süre uzadıkça hesaplama gecikir.
- Sağlık kayıtlarına erişim ve tanık hafızası zamanla zayıflar.
- Terekedeki taşınmazın değeri değişerek talep miktarını etkiler.
Miras dosyalarında aile içi görüşme yolu açık tutulabilir; ancak görüşmelerin uzaması dava sürelerini uzatmaz. Bu ayrımın en baştan yapılması gerekir.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Vasiyetnamenizin içeriği, tebliğ tarihiniz ve terekenin yapısı sonucu değiştirebileceğinden, belgelerinizle birlikte bir avukata danışmanız uygun olur.