Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların hakkını daraltabilir. Bu daralmanın giderilmesi TMK içinde düzenlenen tenkis kurumuyla sağlanır; yargılama usulü bakımından HMK uygulanır. Aşağıdaki liste, tenkis talebinde en sık kayıp yaşanan noktalara odaklanır.
Tenkis Talebi Ne Zaman Gündeme Gelir?
Talep, saklı payın ölüme bağlı bir tasarrufla veya sağlararası kazandırmayla ihlal edildiğinin anlaşılmasıyla doğar. Vasiyetnamenin açılıp okunması, tapu kayıtlarının incelenmesi veya banka hesaplarındaki hareketlerin görülmesi bu anı başlatabilir. Paylaşım görüşmeleri sürerken talebin ertelenmesi, uygulamada en sık rastlanan hatadır.
Süre Riskinin Kaynağı: Öğrenme Anı
Tenkiste süreler, saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesine bağlanmıştır. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği ise sonradan tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle vasiyetnamenin tebliğ tarihi, tapu kaydının alındığı tarih ve mirasçılık belgesinin düzenlenme tarihi gibi kayıtların tamamı saklanmalı; sözlü olarak öğrenildiği iddiası belgeye bağlanmalıdır.
Tereke Envanteri Kontrol Listesi
- Miras bırakanın son yıllardaki taşınmaz devirleri tapu kaydından çıkarılır.
- Banka hesap hareketleri ve varsa kiralık kasa kayıtları istenir.
- Şirket payları ve ortaklık durumları sicilden araştırılır.
- Devirlerde gerçekten bedel ödenip ödenmediği incelenir.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
Muvazaa İddiası ile Tenkis Ayrımı
Görünürde satış olarak yapılan ancak gerçekte karşılıksız olan devirler ile saklı payı aşan bağışlamalar farklı hukuki temellere dayanır ve sonuçları da farklıdır. Talebin yanlış temele oturtulması, esasa girilmeden ret riskini doğurur. Bu nedenle devrin niteliği, dava açılmadan önce belgelerle netleştirilmelidir.
Paylaşım Sürerken Alınacak Önlemler
Tereke üzerindeki malların yargılama sürerken elden çıkarılması ihtimaline karşı koruyucu talepler baştan ileri sürülmelidir. Ayrıca paylaşım görüşmelerinde imzalanan belgelerin, farkında olmadan haktan vazgeçme sonucu doğurabileceği gözden kaçırılmamalıdır; imza öncesinde metnin incelenmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Terekenin yapısı ve kazandırmaların tarihi sonucu doğrudan etkilediğinden, adım atılmadan önce dosyaya özgü değerlendirme yapılması önerilir.