Vasiyetname bulunan terekelerde paylaşım, yasal miras kurallarına göre değil önce vasiyetnamenin geçerliliği tartışması üzerinden şekillenir. TMK, vasiyetnamenin açılması, ilgililere bildirilmesi ve buna karşı açılabilecek davaları ayrı ayrı düzenler. Bu dosyalarda hak kaybının en yaygın sebebi, vasiyetnamenin varlığından geç haberdar olmak ve sürelerin bu gecikmeden bağımsız işlediğini varsaymaktır.
Vasiyetnamenin Açılmasından Sonraki Zincir
Vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılır ve okunur; ardından ilgililere bildirilir. Bu bildirim, iptal ve tenkis taleplerinin süre hesabında başlangıç noktası olarak önem taşır. Mirasçının adresinin bilinmemesi, yurt dışında bulunması veya tebligatın başka bir aile ferdine yapılması hâlinde bildirim fiilen gecikir. Bu durumda yapılması gereken ilk iş, vasiyetnamenin ne zaman açıldığını ve kime hangi tarihte bildirildiğini dosyadan öğrenmektir.
Üç Ayrı Talebi Karıştırmamak
- Vasiyetnamenin iptali: şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya iradeyi sakatlayan hâllere dayanır.
- Tenkis: vasiyetname geçerli olsa bile saklı payın zedelenmesi hâlinde gündeme gelir.
- Terekenin tespiti ve paylaşımı: malvarlığının belirlenmesi ve bölüştürülmesi amacına yöneliktir.
- Muris muvazaası iddiası: mirasbırakanın sağlığındaki devirlere ilişkindir ve ayrı bir hukuki temele dayanır.
- Mirasın reddi: kanuni süre içinde yapılmazsa miras kabul edilmiş sayılır.
Süre Yönetiminde Kritik Noktalar
İptal ve tenkis talepleri hak düşürücü sürelere tabidir ve bu süreler öğrenme anına bağlanır. Öğrenme anının belgelenebilmesi için vasiyetnamenin bildirim evrakı, mahkeme dosyasındaki tebligat parçaları ve varsa noter kayıtları istenmelidir. Mirasın reddi bakımından ise süre mirasbırakanın ölümünün öğrenilmesiyle işlemeye başlar; borca batık bir terekede geç kalan ret beyanı, mirasçıyı doğrudan sorumluluk altına sokar. Bu nedenle terekenin aktif ve pasifi, ret süresi dolmadan kabaca da olsa çıkarılmalıdır.
Paylaşıma Hazırlık
- Tapu, banka, araç ve şirket payı kayıtları mirasçılık belgesiyle sorgulanır.
- Mirasbırakanın son yıllardaki devirleri tarih ve bedel bilgisiyle listelenir.
- Terekedeki borçlar ve teminatlar ayrı bir tabloda toplanır.
- Paylaşım için anlaşma imkânı varsa, kapsamı yazılı olarak netleştirilir.
- Anlaşma sağlanamazsa HMK usulüne göre paylaşım davasının çerçevesi kurulur.
Kapanış
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Terekenin yapısı, vasiyetnamenin biçimi ve mirasçıların konumu sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, vasiyetnamenin bildirildiğini öğrendiğiniz anda hukuki değerlendirme almanız süre riskini azaltır.