Vasiyetname bulunan terekelerde paylaşım, çoğu zaman iki ayrı hattan yürür: bir yanda vasiyetnamenin açılması ve okunması gibi çekişmesiz işlemler, diğer yanda iptal, tenkis ve paylaştırma gibi çekişmeli davalar. TMK ve HMK bu iki hattı farklı usullere bağladığı için, hepsini tek dilekçede toplamak dosyayı en baştan sakatlayabilir.
Son Yerleşim Yeri Ekseni
Miras hukukunda yetki kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine bağlanmıştır. Mirasçıların yaşadığı şehir, taşınmazın bulunduğu il ya da vasiyetnamenin düzenlendiği yer bu kuralı değiştirmez. Son yerleşim yerinin nüfus kaydı ile fiilî durum arasında farklılık gösterdiği dosyalarda, ikametgâh kaydı yanında fatura, sağlık kaydı ve tanık beyanı gibi destekleyici veriler önceden hazırlanmalıdır.
Açılma İşlemi ile İptal Davasının Ayrımı
Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesince açılıp okunması, içeriğin geçerli olduğu anlamına gelmez; yalnızca ilgililere duyurulmasını sağlar. İptal veya tenkis talebi ise ayrı bir dava olarak, husumetin doğru kişilere yöneltilmesiyle açılır. Uygulamadaki en yaygın yanılgı, açılma tutanağının tebliğiyle birlikte işlemeye başlayan sürelerin yalnızca bir formalite sanılmasıdır. Bu süreler geçtikten sonra en güçlü iddia bile dinlenmeyebilir.
Paylaşım Talebinde Görev Sorunu
Terekenin fiilen bölüşülmesi isteniyorsa, talebin ortaklığın giderilmesi mi yoksa miras payının tespiti mi olduğu netleştirilmelidir. Bu iki talebin görevli mahkemesi ve yargılama usulü aynı değildir. Aynı dosyada hem tenkis hem paylaşım istendiğinde, mahkemenin bekletici mesele yapması gündeme gelebilir; bu ihtimal en baştan öngörülürse zaman kaybı azalır.
Usul Hatasının Bedeli
- Mirasçılık belgesi alınmadan hak iddiasında bulunulması
- Bazı mirasçıların davada taraf gösterilmemesi
- El yazılı vasiyetnamenin aslı yerine yalnızca fotokopisine dayanılması
- Saklı pay hesabına esas malvarlığı dökümünün hiç çıkarılmaması
- Yurt dışındaki malvarlığı için ayrı hukukun uygulanabileceğinin gözden kaçırılması
Zaman Çizelgesi Kurmak
- Ölüm tarihi ve nüfus kayıtları çizelgenin başına yazılır.
- Vasiyetnamenin açıldığı ve tebliğ edildiği tarihler ayrıca işaretlenir.
- Öğrenme anına bağlı süreler için hangi belgeye dayanıldığı not edilir.
- Tapu, banka ve şirket pay kayıtları ölüm tarihindeki durumuyla çıkarılır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Terekenin kapsamı, vasiyetnamenin şekli ve mirasçıların sayısı sürecin tamamını değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz uygun olur.