Vasiyetnameye ilişkin uyuşmazlıklarda mirasçıların en sık kaybettiği şey haklılık değil, zamandır. TMK bu alanda birden çok dava tipi ve birden çok süre öngörmüştür; hangi davanın hangi mahkemede açılacağı ve sürenin ne zaman işlemeye başladığı, sonucu esastan daha çok etkileyebilir.
Sulh Hukuk mu, Asliye Hukuk mu
Vasiyetnamenin açılması, okunması ve mirasçılara bildirilmesi ile terekeye ilişkin defter tutma, koruma tedbiri ve mirasçılık belgesi gibi işler sulh hukuk mahkemesinin alanındadır. Buna karşılık vasiyetnamenin iptali, tenkis, denkleştirme ve mirasın paylaşılmasına ilişkin çekişmeli davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür. Vasiyetnamenin açılması kararını itiraz sanıp buna dayanarak beklemek, iptal davası için işleyen süreyi durdurmaz.
Yetki Neden Tarafların Anlaşmasına Bırakılmamıştır
Miras uyuşmazlıklarında yetki, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine bağlanmıştır ve bu kural taraf iradesiyle değiştirilemez. Mirasbırakanın hayatının son döneminde bakım nedeniyle başka bir ilde kalması, resmî yerleşim yerinin kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez. Bu nedenle dosya kurulurken adres kayıt sistemi bilgileri, sağlık kuruluşu kayıtları ve fiilî oturma delilleri birlikte değerlendirilmelidir.
Süreleri Ayrıştırın: İptal, Tenkis, İade
Vasiyetnamenin iptali talebi ile saklı payın korunmasına yönelik tenkis talebi farklı sürelere tabidir ve her ikisi de öğrenme anına bağlıdır. Öğrenme anı ise çoğu zaman vasiyetnamenin okunmasına ilişkin tebligatla belgelenir. Süre hesabında şu noktalar ayrı ayrı kayda geçirilmelidir:
- Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesince okunduğu ve tebliğ edildiği tarih
- Terekeye dâhil taşınmazların tapuda ne zaman devredildiği
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların öğrenildiği an
- Yurt dışında bulunan mirasçılara tebligatın tamamlandığı tarih
Ehliyet ve Şekil İddialarını Aynı Dosyada Toplamak
İptal talebi genellikle ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği gerekçelerine dayanır. Bu iddiaların her biri farklı delil setine ihtiyaç duyar: sağlık dosyası ve tıbbî raporlar, noter veya tanık işlemine ilişkin kayıtlar, el yazısıyla düzenlenen vasiyette ise yazı ve imza incelemesi. Delil talepleri en baştan dilekçeye yazılmadığında, ilerleyen aşamada sunulan belgeler usulî engellerle karşılaşabilir.
Mirasın Reddi ile Kesişen Takvim
Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, iptal ve tenkis takvimi ile mirasın reddi takvimi aynı tabloda izlenmelidir. Redde ilişkin süre kaçırıldığında, kazanılmış gibi görünen bir dava sonucu mirasçı için yük hâline gelebilir. Terekeye ilişkin koruma tedbiri talepleri ise dava sürerken malvarlığının eritilmesini önlemek bakımından erken aşamada değerlendirilmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; her tereke kendi belge düzenine sahip olduğundan, süre hesabınızı somut evrak üzerinden bir uzmana teyit ettirmeniz önerilir.