Miras dosyalarında en sık yaşanan kayıp, terekenin paylaşımıyla ilgili değil; mirasın reddi için tanınan üç aylık sürenin farkına varılmadan geçirilmesiyle ilgilidir. Bu süre dolduğunda mirasçı, borçlarıyla birlikte tereke ile bağlanmış olur. Aşağıda TMK ve HMK ekseninde mirasçılık belgesi, ret süresi ve yetki başlıkları ele alınıyor.
Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır?
Mirasçılık belgesi, sulh hukuk mahkemesinden veya noterden talep edilebilir. Mirasçılar arasında yabancı unsur bulunması, nüfus kayıtlarının çelişkili olması ya da soybağına ilişkin bir tartışma bulunması hâllerinde noter belge düzenlemeyebilir; bu dosyalar mahkemeye yönlendirilir. Belgenin verilmesi çekişmesiz yargı işidir ve belgenin alınması mirası kabul anlamına gelmez; ancak terekeyi sahiplenen fiiller ret hakkını düşürebilir.
Üç Aylık Ret Süresi Ne Zaman Başlar?
Yasal mirasçılar için ret süresi, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispatlanmadıkça miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Atanmış mirasçılarda ise süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işler. Bu süre hak düşürücüdür; uzatılmaz ve kaçırıldığında miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Süre Geçtiyse: Hükmen Ret Yolu
Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda üç aylık süre işlemez; alacaklıların takibi karşısında terekenin borca batık olduğunun tespiti dava yoluyla istenebilir. Ancak mirasçının terekeye ait mallara sahip çıkmış olması, bu yolu da kapatabileceğinden ölüm sonrası yapılan işlemler dikkatle gözden geçirilmelidir.
Terekeyi Koruyan Ara Adımlar
- Terekenin tespiti istenerek malvarlığının ölüm anındaki durumu kayıt altına alınabilir.
- Resmî defter tutulması, ret süresi içinde talep edildiğinde mirasçıya borçların kapsamını görme imkânı verir.
- Banka hesapları, tapu ve araç kayıtları için mahkeme aracılığıyla müzekkere talep edilmesi, dağınık bilgiyi tek dosyada toplar.
- Muris muvazaası veya tenkis iddiaları söz konusuysa bunların ayrı dava konusu olduğu ve ayrı sürelere tabi bulunduğu unutulmamalıdır.
Yetki Bakımından Tek Adres
Miras sebebiyle açılan davalarda ve tereke işlemlerinde kural olarak miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Mirasçıların farklı illerde bulunması bu kuralı değiştirmez; yanlış yerde açılan dava yetkisizlikle sonuçlanır ve ret süresinin işlediği dosyalarda telafisi zor kayıp doğurur.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Ölüm tarihi, öğrenme anı ve terekenin durumu sonucu değiştireceğinden, üç aylık süre içinde bir hukukçuya başvurmanız önerilir.