Miras dosyalarında en pahalı hata, mirasçılık belgesi alınırken kaybedilen zamandır. Mirasın reddi için TMK'da öngörülen üç aylık süre hak düşürücü niteliktedir; bu süre geçtiğinde mirasçı, terekedeki borçlardan da sorumlu hale gelir. Aşağıda belgenin hangi kapıdan alınacağı, yetkinin nasıl belirlendiği ve sürenin ne zaman işlemeye başladığı ayrı ayrı incelenmektedir.
Mirasçılık Belgesi İki Kapıdan Alınabilir
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden talep edilebilir. Ancak nüfus kayıtlarından mirasçılık ilişkisinin doğrudan kurulamadığı durumlarda, örneğin yabancılık unsuru bulunan, soybağı çekişmeli ya da kayıtların eksik olduğu dosyalarda talep sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Noterin talebi karşılayamadığı hallerde alınan yazı, mahkeme aşamasında zaman kazandırır. Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunan dosyalarda ise belge, atanmış mirasçı sıfatına göre farklı bir usulle düzenlenir.
Yetki: Mirasbırakanın Son Yerleşim Yeri
Terekeye ilişkin işlemlerde ölçü, mirasbırakanın ölüm anındaki son yerleşim yeridir. Mirasın reddi beyanı da bu yer sulh hukuk mahkemesine yapılır. Mirasçıların farklı illerde ya da yurt dışında yaşaması yetkiyi değiştirmez; yurt dışındaki mirasçılar bakımından konsolosluk aracılığıyla yapılan işlemlerin tarihinin belgelenmesi kritik önemdedir.
Üç Aylık Sürenin Başlangıcı Herkes İçin Aynı Değil
Yasal mirasçılar bakımından süre, kural olarak mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren işler. Atanmış mirasçılarda ise ölüme bağlı tasarrufun kendilerine bildirildiği an esas alınır. Bu nedenle aynı terekede iki mirasçı için sürenin son günü farklı tarihlere düşebilir. Terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse, ret beyanında bulunulmasa dahi mirasın hükmen reddi ayrı bir yol olarak değerlendirilir.
Süre Dolmadan Yapılması Gerekenler
- Ölüm tarihi ile öğrenme tarihi ayrı ayrı yazılı hale getirilir.
- Tereke mevcudu için banka, tapu, trafik ve icra kayıtları taranır.
- Terekeye ilişkin tasarruflardan kaçınılır; mirası benimseme anlamına gelebilecek işlemler yapılmaz.
- Kararsızlık halinde defter tutulması talebi bir seçenek olarak değerlendirilir.
- Ret beyanının kaydedildiği tutanak, sonradan yapılacak icra takiplerine karşı saklanır.
Belgeye İtiraz Yolu Açıktır
Alınan mirasçılık belgesi kesin hüküm oluşturmaz. Pay oranlarının hatalı gösterilmesi ya da bir mirasçının kayıt dışı kalması halinde belgenin iptali istenebilir. Bu talep, terekenin paylaşımı ve tapu devirleri başlamadan gündeme getirildiğinde çok daha az zarar doğurur.
Miras dosyaları aile yapısına göre büyük farklılık gösterir ve burada anlatılanlar genel bilgilendirme amacı taşır. Süresi yaklaşan bir ret veya itiraz talebiniz varsa, kayıtlarınızla birlikte vakit geçirmeden hukuki destek almanız önerilir.