Mirasçılık belgesi, tapu devrinden banka hesaplarının çözülmesine kadar tereke ile ilgili neredeyse her işlemin ön koşuludur. Uygulamada en çok zaman kaybettiren nokta, belgenin talebin niteliğine uymayan bir makamdan istenmesi ve mirasçılar arasındaki asıl uyuşmazlığın belge talebiyle iç içe geçirilmesidir.
Noter yolu ile mahkeme yolunu ayıran ölçüt
TMK uyarınca mirasçılık belgesi kural olarak noterden istenebilir. Buna karşılık mirasçılık nüfus kayıtlarından doğrudan anlaşılamıyorsa, kayıtlar çelişkiliyse, mirasçılar arasında yabancılık unsuru varsa veya bir kişinin mirasçı sıfatı tartışmalıysa talep sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Noterden karşılanamayacak bir talebi noterde ısrarla takip etmek, çoğu zaman ret yazısıyla birlikte haftaların kaybı anlamına gelir.
Belge talebi mi, çekişmeli dava mı?
Mirasçılık belgesinin verilmesi çekişmesiz yargı işidir. Payların gerçek durumu, tenkis, denkleştirme veya tapu iptali talepleri bu dosyanın konusu değildir. Belge dilekçesine esasa ilişkin iddialar eklendiğinde dosya amacından uzaklaşır, talepler ayrılır ve süreç uzar. Sağlıklı sıralama şudur: önce belgeyi almak, ardından esasa ilişkin iddiaları türüne ve görevli mahkemesine uygun ayrı bir davada ileri sürmek.
Dilekçe öncesi kontrol listesi
- Mirasbırakanın son yerleşim yeri ve buna bağlı yetkili yer belirlendi mi?
- Nüfus kayıt örneği, ölüm tarihi ve tüm mirasçıların kimlik bilgileri eksiksiz mi?
- Yabancı uyruklu mirasçı, yurt dışında düzenlenmiş belge, tercüme veya apostil ihtiyacı var mı?
- Daha önce alınmış bir mirasçılık belgesi var mı; içeriği güncel durumu yansıtıyor mu?
- Vasiyetname ya da miras sözleşmesi bulunuyor mu; açılıp ilgililere tebliğ edildi mi?
Belge alındıktan sonra gözden kaçan riskler
Mirasçılık belgesi mutlak kesinlik taşımaz; aksi ileri sürülebilir ve iptali istenebilir. Bu nedenle belgeye dayanılarak yapılan devir ve tahsil işlemlerinde, sonradan ortaya çıkabilecek bir mirasçı ya da vasiyetname ihtimali de hesaba katılmalıdır.
Paylar yanlış oranla gösterilmişse, işlem yapılmadan önce düzeltme yoluna gidilmesi, devirden sonra açılacak davalardan hem daha hızlı hem daha az maliyetlidir. Özellikle birden fazla taşınmazın aynı anda devredileceği dosyalarda, belgedeki oranlar tapu kayıtlarıyla satır satır karşılaştırılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; her tereke kendi kayıt ve akrabalık yapısı içinde değerlendirilir. Belge talebini vermeden önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olacaktır.