Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık doğar ve terekedeki mallar üzerinde elbirliği mülkiyeti kurulur. Ortaklığın giderilmesi talebi bu ortaklığı sona erdirmeye yöneliktir; ancak TMK kapsamındaki bazı miras talepleri süreye bağlı olduğundan, paylaşım beklenirken başka haklar sessizce kaybedilebilir. HMK usul çerçevesini belirlerken, hangi talebin hangi mahkemede ileri sürüleceği de ayrı bir dikkat konusudur.
Elbirliği Mülkiyeti Neden Tıkanır?
Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar tek başına tasarrufta bulunamaz; kural olarak oybirliği aranır. Bir mirasçının satışa yanaşmaması, tüm terekeyi hareketsiz bırakır. Bu tıkanmayı aşmanın yolu, ortaklığın giderilmesi davası ya da öncesinde elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi talebidir. Hangi yolun daha hızlı sonuç vereceği, taşınmazın niteliğine ve mirasçı sayısına göre değişir.
Süreye Bağlı Talepleri Kaçırmamak
Paylaşım gündemdeyken arka planda işleyen ve çoğu hak düşürücü nitelikte olan talepler bulunur:
- Mirasın reddine ilişkin beyanın süresi içinde yapılması
- Saklı payı zedeleyen kazandırmalara karşı tenkis talebi
- Muvazaa iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil talepleri
- Miras sebebiyle istihkak talebi
- Denkleştirme ve terekeye iade istemleri
Bu taleplerin başlangıç anı çoğu zaman ölüm tarihi değil, mirasçının kazandırmayı veya zedelenmeyi öğrendiği tarihtir. Bu nedenle öğrenme anını belgeleyen yazışma ve kayıtlar saklanmalıdır.
Hangi Mahkeme Görevli?
Ortaklığın giderilmesi ve tereke tespiti gibi talepler sulh hukuk mahkemesinde görülürken, tenkis, muvazaa ve istihkak nitelikli davalar asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girer. İki talep birlikte ileri sürülmek isteniyorsa, görev kurallarının kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilmeli ve dilekçe buna göre kurulmalıdır.
Dosya Açılmadan Kontrol
- Mirasçılık belgesi çıkarılır ve mirasçı çevresi doğrulanır.
- Tereke envanteri, taşınmaz ve banka kayıtlarıyla birlikte listelenir.
- Ölümden önceki devirler ve kazandırmalar tarih sırasına dizilir.
- Süreye bağlı taleplerin başlangıç anları ayrı bir tabloya işlenir.
- Anlaşmalı paylaşım seçeneği, dava maliyetiyle karşılaştırılarak değerlendirilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her tereke kendi içinde farklı sorunlar barındırır. Süreye bağlı bir talebinizin bulunma ihtimali varsa, beklemeden bir hukukçudan destek almanız hak kaybını önlemek bakımından önemlidir.