Miras uyuşmazlıklarında ilk adım çoğu zaman veraset ilamının alınmasıdır; ancak ilam yalnızca kimin mirasçı olduğunu ve payların oranını gösterir. Saklı payın, yani mahfuz payın zedelenip zedelenmediği ayrı bir incelemeyi gerektirir. TMK ve HMK birlikte okunduğunda, hangi belgenin hangi aşamada üretileceği netleşir; sıralamayı bozmak hem masrafı hem süre riskini artırır.
Veraset İlamının Sınırlarını Bilmek
Mirasçılık belgesi, noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Yabancılık unsuru bulunan, nüfus kayıtlarında çelişki olan ya da mirasçılık sıfatı çekişmeli olan dosyalarda noter yolu kapanır ve mahkemeye başvurmak gerekir. İlamın kesin hüküm niteliği taşımadığı, aksi ispatlanabilir bir belge olduğu unutulmamalıdır; sonradan ortaya çıkan bir mirasçı veya vasiyetname, ilamın iptalini gündeme getirebilir.
Saklı Payın Zedelenip Zedelenmediğini Ölçmek
- Mirasbırakanın ölüm tarihindeki malvarlığı, borçları düşülerek tespit edilir.
- Sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmalar, tenkise tabi olabilecekleri yönünden ayrı bir listeye alınır.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa tasarruf oranı hesaplanır.
- Her mirasçının yasal payı ile saklı payı ayrı ayrı gösterilir.
- Aradaki fark saklı pay aleyhine ise tenkis talebinin kapsamı belirlenir.
Hak Düşürücü Süreyi Kaçırmamak
Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıllık; her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; hâkim tarafından resen gözetilir ve karşı tarafın ileri sürmesine bağlı değildir. Öğrenme tarihinin ne zaman gerçekleştiği tartışmalı olduğundan, tapu kaydının çıkarıldığı tarih, banka bilgi yazısının geldiği gün gibi somut kilometre taşları dosyaya konmalıdır.
Muris Muvazaası ile Tenkisi Karıştırmamak
- Tenkis, geçerli fakat saklı payı aşan bir kazandırmanın oranında indirilmesini amaçlar.
- Muvazaa iddiası ise işlemin görünürde satış, gerçekte bağış olduğunu ileri sürer ve tapu iptali tescili hedefler.
- İki talebin ispat konuları ve süre rejimleri farklıdır; terditli olarak kurulmaları gerekebilir.
- Satış bedelinin ödendiğine dair banka kaydının bulunmaması, muvazaa iddiasında belirleyici olabilir.
Bu içerik yalnızca genel çerçeveyi anlatır. Tereke yapısı, kazandırmaların niteliği ve öğrenme tarihi her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, süre işlemeye devam ederken bir hukukçuyla görüşerek talebinizi belirlemeniz önerilir.