Saklı paylı mirasçının payına yapılan müdahale, çoğu zaman mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlerle gerçekleşir. Tenkis talebi bu müdahaleyi geri alma aracıdır; ancak tereke sürecinde işleyen kısa süreler, özellikle üç aylık ret süresi, tenkis planını doğrudan etkiler. TMK ve HMK çerçevesinde, usule aykırı işlem nedeniyle hak kaybı yaşamamak için sıralamanın doğru kurulması gerekir.
Üç Aylık Ret Süresi Neden Önce Gelir
Mirasın reddi için tanınan süre, yasal mirasçılar bakımından ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren işler. Bu süre içinde verilecek karar geri dönülemez sonuçlar doğurur: mirası reddeden kişi, kural olarak tereke üzerindeki taleplerini de kaybeder. Bu nedenle tenkis düşünülen dosyalarda ilk yapılması gereken, terekenin borç ve alacak dengesini kabaca çıkarmaktır. Borca batıklık ihtimali varsa tenkis hesabı yapılmadan verilecek bir ret kararı, kazanılabilecek payı da ortadan kaldırabilir.
Tenkis Talebinin Kendi Süreleri
Tenkis, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık süreye ve her halde tasarrufun türüne göre başlayan uzun bir hak düşürücü süreye tabidir. Öğrenme anının belgeyle desteklenmesi, süre itirazına karşı en güçlü yanıttır. Bu nedenle tapu kaydının ne zaman çıkarıldığı, vasiyetnamenin ne zaman açıldığı ve mirasçılara ne zaman tebliğ edildiği kayıt altına alınmalıdır.
Terekeyi Görünür Kılmak
- Mirasbırakanın son yıllardaki tapu devirleri ve tarihleri
- Banka hesap hareketleri ile ölüm tarihine yakın büyük tutarlı transferler
- Şirket pay defterleri ve ortaklık paylarındaki değişiklikler
- Sigorta poliçeleri ve lehtar değişiklikleri
- Ölünceye kadar bakma veya bağış görünümü altında yapılan işlemler
Hangi Davanın Önce Açılacağı
- Terekenin kapsamı belirsizse önce tereke tespiti ve defter tutulması talep edilebilir.
- Devrin gerçekte bağış olduğu iddia ediliyorsa muvazaa ve tenkis talepleri kademeli olarak kurulmalıdır.
- Taşınmaz devirlerinde kaydın üçüncü kişilere geçmesini önlemek için tedbir talebi öne alınmalıdır.
- Birden fazla mirasçı varsa, zorunlu dava arkadaşlığı bulunup bulunmadığı baştan değerlendirilmelidir.
Hesabın Tartışıldığı Nokta
Tenkis davalarında asıl mücadele, çoğunlukla tasarrufa konu malın ölüm tarihindeki değeri üzerinden yürür. Değerleme tarihi ve yöntemi konusundaki itirazlar zamanında ileri sürülmezse, sonradan düzeltilmesi güçleşir. Bilirkişi raporuna karşı beyan süreleri de bu nedenle takvimde ayrı birer kontrol noktası olarak tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mirasçılık sıfatı, tasarrufun türü ve öğrenme tarihi her dosyada farklı sonuç doğurur. Ret süresi işlerken karar vermeniz gerekiyorsa, gecikmeden miras hukuku alanında değerlendirme almanız uygun olur.