Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunması, mirasçılar için pek çok sürenin aynı anda işlemeye başladığı andır. Bu aşamada yapılan tercihler geri alınamaz nitelikte olabildiğinden, tebligatın ulaştığı gün bir takvim kurmak gerekir. Rehber, TMK ve HMK çerçevesinde bu takvimin nasıl yönetileceğini konu alır.
Açılma İşlemi Neyi Karara Bağlamaz
Vasiyetnamenin açılıp okunması, bir tespit işlemidir; vasiyetin geçerli olduğuna dair bir hüküm anlamına gelmez. Bu ayrımın anlaşılmaması, mirasçıların itiraz etmeden beklemesine yol açar. Açılma işleminin ardından ilgililere yapılan tebligat, hem itiraz hem de mirasın reddi bakımından süre başlangıcı yönünden değerlendirilir.
Üç Aylık Ret Süresinin Tuzağı
Terekenin borca batık olduğu şüphesi varsa, mirasın reddi kritik hale gelir. Yasal mirasçılar bakımından bu süre kural olarak mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; vasiyet yoluyla atanmış mirasçılar bakımından ise tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren işleyen üç aylık süredir. Asıl risk şudur: terekeye ilişkin bazı işlemleri yapmak, mirası benimseme sonucu doğurabilir ve ret hakkını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle süre dolmadan tereke malları üzerinde tasarrufta bulunmaktan kaçınılmalıdır.
İptal, Tenkis ve Yorum Davalarını Karıştırmayın
Vasiyetnameye yönelik itirazlar tek bir kalıba sığmaz:
- Şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya iradeyi sakatlayan haller ileri sürülüyorsa iptal gündeme gelir
- Saklı paya tecavüz varsa tenkis talebi söz konusu olur
- Vasiyetin ne anlama geldiği tartışmalıysa yorum ihtiyacı doğar
- Terekenin korunması gerekiyorsa ayrıca koruma tedbiri istenir
İptal davası, kanunda öngörülen ve öğrenmeden itibaren işleyen bir yıllık süreye tabidir; bu sürenin ret süresiyle karıştırılması sık rastlanan bir hatadır.
Ehliyet İddiasında Delil Toplama
Vasiyetname yapıldığı sırada mirasbırakanın ayırt etme gücünün bulunmadığı iddia edilecekse, dosyanın tamamı sağlık kayıtlarının etrafında kurulur. Vasiyet tarihine yakın dönemdeki hastane kayıtları, reçeteler, varsa vesayet dosyası ve tedavi geçmişi bir arada sunulmalıdır. Yalnızca tanık beyanına dayanan iddialar çoğu zaman yeterli görülmez.
Süreler İşlerken Terekeyi Korumak
Değerlendirme süresi boyunca terekedeki malların elden çıkarılması riski varsa, defter tutulması veya koruma tedbiri talebi gündeme gelebilir. Bu talepler ret hakkını kullanmayı da kolaylaştırır, çünkü terekenin gerçek durumu belgeye bağlanmış olur.
Miras uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla belgelerin tarihidir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; üç aylık süre içinde karar vermeniz gereken bir durum varsa, tereke bilançosunu bir hukukçuyla birlikte çıkarmanız isabetli olur.