Mirasla ilgili işlemler çoğu zaman veraset ilamı alınmasıyla başlar; ancak bu belgenin nereden alınacağı ve paylaşımın hangi mahkemede yürüyeceği ayrı sorulardır. TMK ve HMK, mirasa ilişkin davalar için kendine özgü bir görev ve yetki düzeni öngörmüştür. Bu düzenin bilinmemesi, mirasçıları birbirini izleyen ret kararlarıyla karşı karşıya bırakır.
Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden veya sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir. Ancak nüfus kayıtlarının yetersiz kaldığı, mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişi bulunduğu ya da soybağına ilişkin bir tartışma olduğu hâllerde talebin mahkemeye yöneltilmesi gerekir. Noterden alınan belgeyle yapılan işlemlerin sonradan tartışmaya açılması, en baştan doğru kapıya gidilmemesinden kaynaklanır.
Belgenin İptali Gerektiğinde
Mirasçılık belgesinin gerçek durumu yansıtmadığı düşünülüyorsa, belgenin iptali ve yeni belge verilmesi istenir. Bu talep, belgeye dayanılarak yapılmış tapu ve banka işlemlerini de etkileyeceğinden, iptal davasıyla birlikte tedbir talebinde bulunulup bulunulmayacağı değerlendirilmelidir. İptal davasında husumetin tüm mirasçılara yöneltilmesi gerekir; eksik taraf teşkili dosyayı uzatır.
Paylaşım Aşamasında İki Ayrı Yol
- Terekedeki malların aynen veya satış yoluyla paylaştırılması istemleri, ortaklığın giderilmesi davasının konusudur ve sulh hukuk mahkemesinde görülür.
- Bu davada yetki, taşınmazın bulunduğu yere göre belirlenir.
- Tenkis, miras sebebiyle istihkak ve mirasın paylaştırılmasına ilişkin davalar ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
- Bu yetki kuralı kesindir; tarafların anlaşmasıyla başka bir yer seçilemez.
Süreye Bağlı Adımlar
- Mirasın reddi, kanunda öngörülen üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak beyanla mümkündür.
- Tereke borca batıksa, sürenin başlangıcının nasıl hesaplanacağı ayrıca değerlendirilir.
- Vasiyetnamenin açılması ve iptali taleplerinde süre ve merci farklıdır.
- Terekenin korunmasına yönelik tedbirler, paylaşım davasından bağımsız olarak istenebilir.
Muris Muvazaası ve Devir İşlemleri
Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlerin mirastan mal kaçırma amacı taşıdığı iddiası, ayrı bir davanın konusudur ve taşınmaz devirlerinde tapu kayıtlarının tamamının incelenmesini gerektirir. Bu tür iddialarda devrin bedeli, tarafların ekonomik durumu ve devir zamanı birlikte değerlendirilir; bu nedenle tapu ve banka kayıtları dava açılmadan önce toplanmalıdır.
Miras dosyalarında mirasçı sayısı arttıkça usul işlemleri de karmaşıklaşmakta, tebligat aşaması uzayabilmektedir. Metindeki bilgiler genel çerçeve sunmakta olup, terekenin yapısına göre izlenecek sıra değişebileceğinden önceden hukuki destek alınması uygun olur.