Miras dosyalarında iki farklı saat aynı anda işler: belgeye ulaşma süreci ve hak düşürücü süreler. Mirasçılık belgesi alınana kadar beklemek, sessizce işleyen sürelerin dolmasına yol açabilir.
Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının belgeyi tek başına açıklamaya yetmemesi veya mirasçılık sıfatının çekişmeli olması hâlinde noter bu belgeyi düzenleyemez; talep mahkemeye yöneltilir. Yetki bakımından mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi belirleyicidir.
Belgenin İptali ve Düzeltilmesi
Verilmiş bir mirasçılık belgesi kesin hüküm oluşturmaz; hatalı ya da eksik düzenlendiği ileri sürülerek iptali istenebilir. Evlat edinme, tanıma, soybağının reddi ya da sonradan ortaya çıkan bir vasiyetname, payların yeniden hesaplanmasını gerektirir. Bu nedenle belge alınır alınmaz nüfus kaydı, tapu kaydı ve banka bildirimleriyle karşılaştırılmalıdır.
Sessizce İşleyen Süreler
- Mirasın gerçek reddi, TMK'da öngörülen üç aylık süreye tabidir ve bu süre ölümün öğrenilmesiyle başlar.
- Tenkis davası, saklı pay sahibinin ihlali öğrenmesinden itibaren bir yıllık ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından ya da mirasın açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir süreye bağlıdır.
- Miras sebebiyle istihkak talebi de kendi süresine tabidir ve zilyedin iyiniyetli olup olmaması süreyi etkiler.
- Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil talepleri bakımından ise ayrı bir değerlendirme yapılır.
Bu sürelerin çoğu hak düşürücü niteliktedir; yani mahkemece resen gözetilir ve karşı taraf ileri sürmese de dikkate alınır.