Satın alınan ürünün beklenen nitelikleri taşımaması hâlinde tüketicinin elinde birden fazla yol vardır; ancak bu yolların sırası ve süresi karıştırıldığında talep zayıflar. TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde cayma hakkı ile ayıplı maldan doğan seçimlik haklar birbirinden farklı kurumlardır. Bu rehber, ikisini ayırarak pratik bir başvuru sırası sunar.
Cayma Hakkı ile Ayıp Bildirimi Aynı Şey Değildir
Mesafeli satışlarda tüketici, teslim tarihinden itibaren on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Ayıplı mal iddiası ise ürünün teslim edilmiş olmasına rağmen sözleşmede kararlaştırılan veya beklenen nitelikleri taşımamasına dayanır ve on dört günlük cayma süresi geçtikten sonra da ileri sürülebilir. İki yolun karıştırılması, süresi geçmiş bir cayma talebiyle ayıp iddiasının birlikte reddedilmesine yol açabilir.
Ayıplı Malda Seçimlik Haklar
- Sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesini istemek
- Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etmek
- Ayıp oranında bedel indirimi istemek
- Ücretsiz onarım talep etmek
Seçim tüketiciye aittir; satıcı bu tercihi tek taraflı olarak değiştiremez. Ancak seçilen hakkın orantısız güçlük doğurması hâlinde tartışma çıkabileceğinden, talep yazılı olarak ve gerekçesiyle bildirilmelidir.
Başvuru Sırası ve Yetkili Mercii
- Satıcıya yazılı başvuru: tarih, sipariş numarası ve ayıbın tarifi ile birlikte.
- Kanıtların toplanması: fatura, kargo ve teslim kaydı, ürün görselleri, servis raporu, yazışmalar.
- Her yıl güncellenen parasal sınırlara göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvuru.
- Hakem heyeti kararına karşı, süresi içinde tüketici mahkemesine itiraz.
Zamanaşımı ve Gizli Ayıp Ayrımı
Ayıplı maldan doğan taleplerde kural olarak malın teslim tarihinden itibaren işleyen iki yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Ayıbın hile veya ağır kusurla gizlenmiş olduğu hâllerde ise zamanaşımı savunmasından yararlanılamaz. Bu nedenle ürünün ne zaman teslim alındığı, ayıbın ne zaman fark edildiği ve satıcıya ilk hangi tarihte bildirildiği belgeyle sabitlenmelidir.
Satıcıyla Anlaşmak mı, Uyuşmazlığı Sürdürmek mi?
Satıcının önerdiği kısmi iade veya hediye çeki gibi çözümler kabul edilmeden önce, önerinin bütün talepleri kapattığı anlamına gelip gelmediği kontrol edilmelidir. Özellikle onarım sonrası tekrar eden arızalarda, önceki onarım kayıtları saklanmadığında talep zayıflar. Anlaşma sağlanacaksa iade veya değişimin tarihini ve kapsamını gösteren yazılı bir kayıt istenmesi yerinde olur.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; ürünün niteliği, satışın yapıldığı kanal ve garanti şartları sonucu etkileyebilir. Talebiniz reddedilirse başvuru yolunu ve süresini kendi belgeleriniz üzerinden bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz uygun olacaktır.