Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tüketicinin haklı olması çoğu zaman yeterli olmaz; asıl belirleyici olan ayıbın ne zaman ve nasıl belgelendiğidir. TKHK ve mesafeli satış düzenlemeleri çerçevesinde yürüyen bu süreçte ispat yükünün kimde olduğu, malın tesliminden itibaren geçen süreye ve ayıbın niteliğine göre değişir.
Ayıbın türü: açık mı gizli mi
Gözle görülebilen, teslim anında fark edilebilecek ayıplar ile ancak kullanım sırasında ortaya çıkan gizli ayıplar farklı sonuçlar doğurur. Açık ayıplarda muayene ve bildirim beklentisi öne çıkarken, gizli ayıplarda ortaya çıktığı andan itibaren hareket edilmesi gerekir. Bu ayrım yapılmadan yazılan başvurularda, satıcı tarafı ilk itirazını bildirim zamanı üzerinden kurar.
Seçimlik hakların kullanımı
- Sözleşmeden dönerek bedelin iadesini istemek
- Bedelde ayıp oranında indirim talep etmek
- Ücretsiz onarım istemek
- Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini istemek
Hangi hakkın kullanıldığı başvuruda açıkça yazılmalıdır. Uygulamada sık görülen hata, dilekçede aynı anda hem iade hem onarım istenmesi ve talebin belirsiz kalmasıdır. Talep net yazıldığında karşı tarafın cevap yükümlülüğü de netleşir.
Başvurulacak merci
Uyuşmazlığın değeri, tüketici hakem heyetine mi yoksa tüketici mahkemesine mi başvurulacağını belirler. Bu parasal sınırlar her yıl yeniden belirlendiğinden, başvuru öncesinde güncel tutarın teyit edilmesi gerekir. Yetkisiz mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir ve bazı hâllerde süre bakımından koruma sağlamaz.
İspatı güçlendiren belgeler
- Fatura veya sipariş kaydı ve teslim tarihini gösteren belge
- Garanti belgesi ve kullanım kılavuzu
- Servise giriş çıkış formları ve yapılan işlem açıklamaları
- Ayıbı gösteren tarihli görsel ve video kayıtları
- Satıcı ya da üretici ile yapılan yazışmalar
Bilirkişi incelemesine hazırlık
Teknik ürünlerde sonuç genellikle bilirkişi değerlendirmesiyle şekillenir. Bu nedenle ürünün incelemeye kadar mevcut hâliyle korunması, yetkisiz servis müdahalesinden kaçınılması ve arızanın hangi koşullarda tekrarlandığının yazılı olarak aktarılması önemlidir. Ürüne sonradan yapılan müdahaleler, ayıbın kullanıcı hatasından kaynaklandığı savunmasını güçlendirebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; ürünün türü, satışın yapıldığı kanal ve geçen süre değerlendirmeyi değiştirebilir. Başvuru öncesinde belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yararlı olur.