Mesafeli sözleşmelerde tüketiciye tanınan cayma hakkı, gerekçe göstermeyi ve cezai şart ödemeyi gerektirmez. Buna karşılık süre kısadır ve TKHK ile Mesafeli Satış Yönetmeliği, sürenin başlangıcını sözleşmenin konusuna göre farklı belirler. Uygulamadaki uyuşmazlıkların çoğu, bu başlangıç anından doğar.
Sürenin Başlangıcı Mal ve Hizmette Farklıdır
- Mal teslimine ilişkin sözleşmelerde süre, malın tüketiciye veya belirlediği üçüncü kişiye teslim edildiği günden işler.
- Birden fazla parçadan oluşan teslimlerde son parçanın teslimi esas alınır.
- Belirli süreli düzenli teslimlerde ilk teslim tarihi başlangıç kabul edilir.
- Hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde ise sözleşmenin kurulduğu gün esastır.
Bilgilendirme Yapılmazsa Süre Uzar
Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkının varlığı, süresi ve kullanım usulü hakkında tüketiciyi yönetmelikte öngörülen biçimde bilgilendirmek zorundadır. Bu yükümlülük hiç yerine getirilmezse cayma süresi işlemeye başlamaz ve yönetmelikte öngörülen uzun bir süre boyunca kullanılabilir hâle gelir. Eksik bilgilendirmenin sonradan tamamlandığı hâllerde ise süre, tamamlanma anından itibaren yeniden hesaplanır. Bu nedenle sipariş onayı, ön bilgilendirme formu ve sözleşme metni saklanmalıdır.
Cayma Bildiriminin Şekli ve İspatı
- Bildirimin süre içinde gönderilmiş olması yeterlidir; karşı tarafa süre dolduktan sonra ulaşması sonucu değiştirmez.
- Bildirim, kalıcı veri saklayıcısıyla veya ispatlanabilir başka bir yolla yapılmalıdır.
- Sadece telefonla yapılan bildirimlerde ispat sorunu doğar.
- Gönderim tarihini gösteren kayıt, uyuşmazlığın merkezindeki delildir.
Cayma Hakkının Kullanılamadığı Durumlar
Yönetmelik bazı sözleşmeleri cayma hakkının dışında tutar. Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan mallar, çabuk bozulabilen ürünler, sağlık ve hijyen açısından iadeye uygun olmayan ve ambalajı açılmış ürünler ile elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler bunlar arasındadır. İstisna kapsamına girildiği iddiası satıcı tarafından ileri sürülüyorsa, ürünün gerçekten bu niteliği taşıyıp taşımadığı tartışılabilir.
İade, Masraf ve Uyuşmazlık Çözüm Yolu
Cayma bildirimi sonrasında satıcı, tahsil edilen bedeli yönetmelikte öngörülen süre içinde iade etmekle yükümlüdür. İade masrafının kime ait olacağı, ön bilgilendirmede açıkça belirtilmemişse tüketici aleyhine yorumlanamaz. Bedel iade edilmezse, uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulur; başvuru mercii yanlış seçildiğinde dosya yeniden başlar.
Her satış ilişkisinde ürünün niteliği ve verilen bilgilendirme farklıdır; bu metin genel bilgilendirme sunar. Teslim tarihinizi ve elinizdeki bilgilendirme belgelerini karşılaştırarak sürenin gerçekten dolup dolmadığını değerlendirmeniz, gerekirse hukuki destek almanız önerilir.