Çalışma izni süreci, işveren ile yabancının birlikte yürüttüğü ve idari değerlendirmeye tabi bir süreçtir. Başvurunun reddedilmesi çoğu zaman esasa ilişkin bir engelden değil, belge eksikliğinden ya da beyanlar arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanır. Bu nedenle dosyayı kurarken hem belge listesini hem de olası ret senaryosunun takvimini birlikte planlamak gerekir.
Başvurunun Hukuki Çerçevesi
Yabancıların ülkeye giriş, kalış ve ikametine ilişkin esaslar Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile düzenlenmiştir; vatandaşlığa ilişkin talepler ise Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında değerlendirilir. Çalışma izni ile ikamet izni birbirini tamamlayan ama ayrı ayrı incelenen statülerdir. Yurt içinden yapılan başvurularda geçerli bir ikamet iznine sahip olmak, yurt dışından yapılan başvurularda ise temsilcilik üzerinden başlayan bir sürecin izlenmesi söz konusudur. Hangi yolun izleneceği, belge listesini de doğrudan etkiler.
Dosyada Bulunması Beklenen Belgeler
- Pasaportun kimlik bilgilerini içeren sayfalarının onaylı örneği
- Yurt içi başvurularda geçerli ikamet izni belgesi
- Taraflarca imzalanmış iş sözleşmesi ve görev tanımı
- İşverene ait ticaret sicil ve vergi kayıtları ile son dönem mali tablolar
- İşyerinde çalışan sayısına ilişkin sigorta bildirimleri
- Diploma ve mesleki yeterlilik belgelerinin usulüne uygun çevirisi ve onayı
- Mesleğe özgü izin veya denklik gerektiren hâllerde ilgili kurum belgesi
Yabancı ülkeden alınan belgelerde apostil şerhi veya konsolosluk onayı ile yeminli tercüme ve noter onayı zinciri aranır. Bu zincirin bir halkasının eksikliği, belge içerik olarak doğru olsa bile başvurunun eksik sayılmasına yol açar.
Ret Kararı Gelirse: İtiraz mı, Dava mı?
Olumsuz karara karşı önce idari itiraz yolu bulunur; itirazın kanunda öngörülen süre içinde ve gerekçeli biçimde yapılması gerekir. İtiraz, dava açma süresini etkilediğinden bu iki takvimin birlikte tutulması zorunludur. İtirazın reddi hâlinde ya da doğrudan, idari yargıda iptal davası açılabilir. Dava dilekçesinde işlemin hangi unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu somutlaştırılmalı; yalnızca sonucun ağırlığından söz eden dilekçelerden kaçınılmalıdır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Bu tür işlemlerden doğan uyuşmazlıklar idare mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer esas alınır; ancak yabancının Türkiye'deki adresine göre değerlendirme yapılması gereken hâller de bulunur. Yanlış yer mahkemesine verilen dilekçe gönderilir, fakat bu esnada geçen süre başvurunun akıbetini etkileyebilir. Sınır dışı kararı gibi ayrı bir işlem de aynı anda tesis edilmişse, o karara karşı öngörülen özel süre ve merci ayrıca gözetilmelidir.
Yeniden Başvuru Ne Zaman Daha Mantıklı?
- Ret gerekçesi tamamlanabilir bir belge eksikliğine dayanıyorsa
- İşverenin çalışan sayısı veya mali durumu kısa sürede düzeltilebilecekse
- Meslek grubuna özgü izin süreci tamamlanmak üzereyse
- Dava süreci, iznin kullanılacağı dönemi aşacaksa
Buna karşılık ret, kişiye yönelik bir değerlendirmeye ya da güvenlik gerekçesine dayanıyorsa, yeni başvuru aynı sonuçla karşılaşabilir; bu durumda yargısal denetim tek gerçekçi yoldur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; başvuru koşulları ve istenen belgeler meslek grubuna ve statüye göre farklılaşır. Ret kararının tebliğ tarihinden itibaren süre işlemeye başladığından, gecikmeden hukuki görüş almanız önerilir.