Çalışma izni başvurularında ret veya iade kararlarının önemli bir bölümü hukuki değil, belgesel nedenlerden kaynaklanır. Yanlış tarihli bir sözleşme, apostili eksik bir diploma ya da yeminli tercümesi bulunmayan bir sicil belgesi, başvuruyu haftalarca geriye götürebilir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun ekseninde, belge listesinin nasıl kurulacağını ve hangi noktalarda hak kaybı doğduğunu ele alıyoruz.
Belgeleri Üç Kümede Toplayın
- Yabancıya ait belgeler: pasaport ve kimlik sayfası tercümesi, mevcut ikamet izni, diploma veya mesleki yeterlilik belgesi, biyometrik fotoğraf.
- İşverene ait belgeler: ticaret sicil kayıtları, imza sirküleri, güncel sigortalı listesi, vergi ve prim borcu durumu, faaliyet bilgileri.
- İlişkiye ait belgeler: iş sözleşmesi, görev tanımı, ücret bilgisi ve varsa mesleki denklik yazısı.
Yurt Dışında Düzenlenen Belgelerin Kaderi
Yurt dışında düzenlenmiş her belge, kural olarak apostil şerhi ya da ilgili ülkedeki Türk temsilciliği onayı ile geçerlilik kazanır. Ardından yeminli tercüman çevirisi ve noter onayı gerekir. Bu zincirin bir halkası atlandığında belge dosyada bulunsa bile hiç sunulmamış sayılır. Diploma denkliği gereken mesleklerde denklik işleminin kendisi de zaman aldığından, çalışma izni takvimi denklik başvurusuna göre kurulmalıdır.
Başvurunun Yurt İçinden mi Yurt Dışından mı Yapılacağı
Yabancının Türkiye'de geçerli bir ikamet izni bulunup bulunmaması, başvurunun hangi kanaldan yapılacağını belirler. İkamet izni bulunmayan yabancı için başvuru, bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliği üzerinden başlatılır ve işveren yurt içinde elektronik başvuruyu belirli bir süre içinde tamamlar. Bu iki adım arasındaki süre kaçırıldığında başvuru düşer ve tüm belge zinciri yeniden düzenlenmek zorunda kalır.
Eksik Evrak Bildirimi Geldiğinde
- Bildirimin tebliğ tarihi kaydedilir; tamamlama süresi bu tarihten işler.
- Eksiklik yalnızca listelenen belgeyle sınırlı tutulmaz; aynı nedenden doğabilecek diğer eksikler de birlikte giderilir.
- Tamamlama yapılamayacaksa, başvurunun geri çekilip yeniden yapılması ile bekletmenin sonuçları karşılaştırılır.
- Ret kararı verilmişse, karara karşı itiraz süresi ve ardından idari yargı yolu takvime bağlanır.
İzin Alındıktan Sonra Unutulan Yükümlülükler
Çalışma izni, alındığı anda biten bir süreç değildir. Sigortalı işe giriş bildirimi, adres kaydı, izin süresinin bitiminden önce uzatma başvurusu ve işten ayrılma hâlinde yapılacak bildirim ihmal edildiğinde, hem yabancı hem işveren yaptırımla karşılaşabilir. Uzatma başvurusunun izin süresi dolmadan yapılması, çalışmanın kesintisiz sürmesi bakımından belirleyicidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi gösterir; meslek grubu, işverenin niteliği ve yabancının uyruğu istenen belgeleri değiştirebilir. Başvuru dosyasını göndermeden önce güncel belge listesini bir hukukçuyla birlikte kontrol etmeniz zaman kaybını önler.