Yabancı bir çalışanın istihdamında sürecin en kırılgan aşaması, çoğu zaman değerlendirme değil başvurunun kendisidir. Hangi kuruma, hangi statüde ve hangi belgelerle başvurulacağı baştan netleştirilmediğinde dosya eksik evrak nedeniyle geri döner ve takvim baştan işlemeye başlar.
İki ayrı kurum, iki ayrı izin
Türkiye’de bulunma hakkı veren ikamet izni ile çalışma hakkı veren izin farklı rejimlere tabidir. İkamet izni işlemleri 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde göç idaresi birimleri tarafından yürütülürken, çalışma izni başvuruları çalışma alanındaki yetkili bakanlık tarafından değerlendirilir. Uygulamada en sık görülen yönlendirme hatası, çalışma izni talebinin il göç idaresine sunulmasıdır. Bu durumda talep işleme alınmaz ve yabancının mevcut izin süresi bu arada dolabilir.
Başvuruyu kim yapar
Yurt içinden yapılan başvurularda işveren, yurt dışından yapılan başvurularda ise yabancı ile işverenin adımları birbirini tamamlar. Yurt dışından başvuruda yabancı önce dış temsilciliğe başvurur, ardından işveren yurt içinde elektronik başvuruyu tamamlar. Bu iki adım arasında öngörülen süre kaçırılırsa başvuru düşer ve süreç yeniden başlar.
Belge listesini hazırlarken
- Pasaportun kimlik sayfalarının okunaklı ve geçerlilik süresi yeterli örneği
- İş sözleşmesi veya iş teklif yazısının taraflarca imzalı nüshası
- Diploma ve mesleki yeterlilik belgeleri ile bunların onaylı çevirileri
- Denkliği aranan meslekler için denklik belgesi
- İşyerine ait ticaret sicil ve vergi kayıtları ile son dönem prim bildirimleri
- Yabancının fotoğrafı ve varsa mevcut ikamet izni belgesi
Yabancı resmî belgelerde tasdik zinciri ayrı bir dikkat gerektirir. Apostil şerhi ya da temsilcilik onayı bulunmayan belgeler, çeviri yapılmış olsa dahi kabul edilmeyebilir.
Ret kararı geldiğinde
- Kararın tebliğ tarihi ve gerekçesi ayrı ayrı kaydedilir.
- Öngörülen idari itiraz yolu ve süresi kontrol edilir.
- İtiraz dilekçesi, ret gerekçesindeki her bir eksikliği ayrı başlıkta karşılar.
- İdari itirazdan sonuç alınamazsa idari yargıya başvuru süresi hesaplanır.
- Yabancının bu süreçte Türkiye’de bulunma statüsünün devam edip etmediği ayrıca değerlendirilir.
Vatandaşlık boyutu karıştırılmamalı
Çalışma izniyle geçirilen sürelerin başka bir statüye etkisi, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında ayrıca değerlendirilir. Çalışma izni başvurusu ile vatandaşlık başvurusu farklı kurumlara ve farklı koşullara tabi olduğundan, iki sürecin tek dosyada birleştirilmesi beklentiyi boşa çıkarır.
Meslek grubuna ve işyerinin niteliğine göre aranan belgeler değişebilir; buradaki liste genel bir hazırlık çerçevesidir. Başvuru öncesinde güncel kurum duyurularını kontrol etmeniz ve hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.